کاربست «طراحی شهری» در «سالمندی در مکان» در محله زرگنده، تهران

رشد فزاینده جمعیت سالمندان در جوامع شهری، ضرورت توجه به کیفیت زندگی برای این گروه را بیش ازپیش برجسته کرده است. در این میان، رویکرد «سالمندی در مکان» با هدف امکان پذیر ساختن ادامه زندگی باکیفیت سالمندان در محله های خود، چهارچوبی مناسب برای ارزیابی و بهینه سازی محیط های شهری فراهم می کند. با وجود اهمیت این موضوع، ادبیات پژوهشی ایران کمتر به صورت مستقیم و ساختارمند به مفهوم سالمندی در مکان پرداخته است. این مطالعه با هدف ارتقای «سالمندی در مکان» با کاربست «طراحی شهری» در محله زرگنده تهران انجام شده است. بر این مبنا، ابتدا در مطالعه ای کتابخانه ای برای تدوین مدل مفهومی مطالعه، مجموعه ای از معیارها و شاخص های مرتبط از ادبیات دانشگاهی بین المللی و داخلی استخراج شد و سپس این شاخص ها در محیط جی آی اس به لایه های مکانی تبدیل و سنجیده شد. در ادامه، با تلفیق و روی هم گذاری لایه ها، وضعیت محله از نظر کیفیت زندگی سالمندان مبتنی بر رویکرد «سالمندی در مکان»، تحلیل و نواحی مناسب و نامناسب شناسایی شدند. یافته ها نشان می دهد که بخش هایی از محله به دلیل ریزدانگی، شیب های نامناسب، نزدیکی به بزرگراه، کمبود فضاهای سبز قابل استفاده و نابرابری دسترسی به خدمات شهری، برای سالمندان چالش آفرین اند و باید با مداخلات کالبدی کیفیت محیطی مطلوب تری را برای سالمندان فراهم آورند. براساس این نتایج، مجموعه ای از استلزامات طراحی در مقیاس خرد و فضای شهری و میانی یعنی مقیاس محله ارائه شده است که می تواند برای سیاست گذاران شهری، برنامه ریزان و مدیران خدمات سلامت در جهت ارتقای کیفیت زندگی سالمندان کاربرد داشته باشد. این پژوهش نشان می دهد که ترکیب تحلیل عینی و ادراکی با ابزارهای فضایی می تواند چهارچوب موثری برای سنجش و بهبود تحقق «سالمندی در مکان» سالمندان در مقیاس محله فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

سالمندی در مکان ، طراحی شهری محله زرگنده ، سالمندی