سیر تحول پژوهش های منظر صوتی (۲۰۰۰–۲۰۲۵): شناسایی شکاف های نظری و روش شناختی به کمک یک مرور سیستماتیک

حوزه مطالعات منظر صوتی طی ۲۵ سال گذشته دستخوش تحولی بنیادین شده و از مجموعه ای از پژوهش های پراکنده به یک حوزه میان رشته ای ساختاریافته تبدیل شده است. با وجود رشد چشمگیر انتشارات علمی، ادبیات موجود همچنان با سه شکاف اساسی مواجه است: نبود درک جامع از سیر تحول مفهومی و روش شناختی منظر صوتی؛ غلبه رویکردهای غرب محور در مرورهای پیشین و فاصله قابل توجه میان یافته های پژوهشی و کاربردهای عملی. هدف این مطالعه، انجام مروری نظام مند برای ۱. ترسیم مسیر تحول پژوهش های منظر صوتی در ابعاد نظری، روش شناختی و کاربردی، ۲. تحلیل توزیع جغرافیایی و تنوع فرهنگی مطالعات،۳. بررسی تاثیر استانداردهای IS۰۱۲۹۱۳ بر هم گرایی یا واگرایی روش های پژوهشی و ۴. توسعه مدلی نظری برای تبیین الگوهای تحول و شکاف هاست. براساس دستورالعمل PRISMA۲۰۲۰، جست وجوی جامعی در شش پایگاه داده PubMed, Web of Science, ProQuest,Scopus, CINAHL,EBSCOhost انجام شد. از میان ۲۶۵ رکورد اولیه شناسایی شده پس از حذف موارد تکراری، ۵۰ مطالعه واجد شرایط برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. یافته ها پنج دوره تحول و یک مدل چهارلایه ای تحول منظر صوتی را شناسایی می کند و نشان می دهد: ۱. تغییر بنیادین از «صدا = سیگنال فیزیکی» به «صدا = تجربه انسانی» در پژوهش ها در طی زمان صورت گرفته و ابزارهای اندازه گیری فیزیکی به سمت سنجش ادراکی حرکت کرده و از ۸ روش به ۴۷ روش افزایش یافته است؛ ۲. درحالی که لایه های نظری و روش شناختی به بلوغ نسبی رسیده اند، لایه های زمینه ای فرهنگی و کاربردی همچنان عقب مانده اند؛ پدیده ای که در این پژوهش «پارادوکس بلوغ نامتوازن» نام گذاری شده است.

کلیدواژه ها:

منظر صوتی ، مرور نظام مند ، تحلیل کتاب سنجی ، تحلیل محتوا ، دستورالعمل PRISMA۲۰۲۰ ، تحول پارادایمی