طراحی الگوی جامع سلامت سازمانی و مهار فساد اداری مبتنی بر سیره مدیریتی پیامبر اعظم (ص)

فساد اداری و ساختاری به عنوان یکی از چالش های بنیادین در مسیر تعالی سازمان ها و جوامع شناخته می شود که مهار اثربخش آن نیازمند گذر از تئوری های وارداتی و به کارگیری الگوهای بومی و کارآمد است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی جامع سلامت سازمانی و مهار فساد مبتنی بر سیره مدیریتی پیامبر اعظم (ص) انجام پذیرفت. این تحقیق کاربردی با رویکردی کیفی و استقرایی، بر مبنای استراتژی تحلیل مضمون صورت گرفت. جامعه آماری پژوهش دربرگیرنده متون معتبر تاریخی، روایی و اسناد مرتبط با سیره مدیریتی پیامبر (ص) بود که با روش نمونه گیری هدفمند مورد واکاوی قرار گرفتند. در فرآیند نظام مند تحلیل داده ها طی سه گام کدگذاری باز، محوری و انتخابی، ۶۲ کد اولیه استخراج و در قالب ۹ مقوله محوری سازمان دهی شدند. با تحلیل پیوندهای مفهومی، مقوله هسته پژوهش با عنوان «مهار سیستماتیک فساد؛ مبتنی بر توازن سیستمی میان توسعه سرمایه انسانی، معماری نهادی و نظارت همگانی» تکوین یافت. یافته ها حاکی از آن است که مدل نبوی، یک معماری سه وجهی و یکپارچه است: نخست، «معماری نهادی و ساختاری» که از طریق استقرار حاکمیت قانون، شفافیت رویه ها و صیانت از منابع، در پی کاهش نهادی فرصت های بروز فساد است؛ دوم، «توسعه و تعالی سرمایه انسانی» که با تلفیق شایسته گزینی، توانمندسازی اخلاقی و عقلانیت مدیریتی، انگیزه درونی تخلف را مهار می سازد؛ و سوم، «نظارت همگانی و مسئولیت پذیری اجتماعی» که با نهادینه سازی سوت زنی مشارکتی و پاسخگویی، هزینه اجتماعی ارتکاب فساد را به شدت بالا می برد. نتیجه آنکه سیره پیامبر (ص) با عبور از رویکردهای تقلیل گرایانه، نشان می دهد تضمین سلامت سازمانی منوط به هم افزایی متوازن میان ساختار بازدارنده، پرسنل شایسته و کنترل مشارکتی ذی نفعان است.

کلیدواژه ها:

سلامت سازمانی ، سیره مدیریتی پیامبر (ص) ، فساد اداری ، معماری نهادی ، نظارت همگانی