بررسی عملکرد مدل های CMIP۶ در برآورد دما و بارش برای دشت مشهد و پیش نگری تغییرات آن ها تحت سناریوهای SSP تا پایان قرن حاضر

ارزیابی تغییرات آینده دما و بارش در مقیاس محلی، برای برنامه ریزی منابع آب و سازگاری با تغییر اقلیم ضروری است. این پژوهش با هدف ارزیابی عملکرد مدل های اقلیمی فاز ششم پروژه مقایسه مدل های جفت شده (CMIP۶) و پیش نگری دما و بارش دشت مشهد انجام شد. داده های روزانه مشاهده ای ایستگاه های همدید مشهد و گلمکان و خروجی هفت مدل گردش عمومی جو در دوره مرجع ۲۰۱۴–۱۹۹۰ بررسی شد. پس از تجمیع سالانه، مدل ها با جذر میانگین مربعات خطا، اریبی میانگین و ضریب همبستگی پیرسون ارزیابی و مدل برتر بر پایه کمترین خطا و اریبی و بیشترین همبستگی انتخاب شد. خروجی مدل منتخب با نرم افزار CMhyd و روش تغییر عامل دلتا، تحت مسیرهای «راه میانی» (SSP۲-۴.۵) و «توسعه مبتنی بر سوخت های فسیلی» (SSP۵-۸.۵) برای دوره های ۲۰۵۰–۲۰۲۶، ۲۰۷۵–۲۰۵۱ و ۲۱۰۰–۲۰۷۶ ریزمقیاس نمایی شد. مدل MPI-ESM۱-۲-HR بهترین عملکرد کلی را داشت؛ در مشهد و گلمکان، همبستگی بارش به ترتیب ۰٫۷۸ و ۰٫۷۷، خطا ۱۲٫۴۶ و ۱۰٫۳۴ میلی متر و اریبی ۹٫۳۴ و ۸٫۸۷ میلی متر بود. برای دما، همبستگی ۰٫۸۳ و ۰٫۸۰، خطا ۲٫۲۳ و ۲٫۱۱ و اریبی ۱٫۰۱ و ۱٫۲۳ درجه سانتی گراد به دست آمد. در دوره دور، دما تحت SSP۲-۴.۵ حدود ۳ درجه و تحت SSP۵-۸.۵ در برخی بخش ها تا ۵٫۶ درجه سلسیوس افزایش یافت. بارش سالانه نیز به ترتیب ۴٫۴ و ۸٫۸ درصد افزایش نشان داد و بیشترین تغییرات در شمال و غرب دشت مشاهده شد. این یافته ها بیانگر تشدید گرمایش و تغییر الگوی بارش است و ضرورت تقویت برنامه های سازگاری و مدیریت یکپارچه منابع آب را نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

MPI-ESM۱-۲-HR ، CMhyd ، تغییر عامل دلتا ، اریبی میانگین ، پیش نگری اقلیمی