مقایسه تطبیقی استراتژی حکمرانی آب های زیرزمینی در دو دهه اخیر

آب های زیرزمینی به عنوان یکی از حیاتی ترین منابع تامین آب شرب، کشاورزی و صنعت در بسیاری از مناطق جهان شناخته می شوند و در دهه های اخیر به دلیل رشد جمعیت، توسعه کشاورزی آبی، تغییرات اقلیمی و افزایش تقاضای آب با فشارهای فزاینده ای مواجه شده اند. در بسیاری از کشورها بهره برداری بی رویه از آبخوآن ها منجر به افت سطح آب زیرزمینی، فرونشست زمین، شورشدگی منابع آب و کاهش پایداری اکوسیستم های وابسته به آب شده است. در چنین شرایطی، مفهوم حکمرانی آب های زیرزمینی به عنوان چارچوبی برای مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی مورد توجه گسترده سیاست گذاران و پژوهشگران قرار گرفته است. هدف این پژوهش بررسی و مقایسه تطبیقی استراتژی های حکمرانی آب های زیرزمینی در دو دهه اخیر با تمرکز بر تجارب کشورهای مختلف و تحلیل روندهای نوین مدیریتی است. روش تحقیق در این مطالعه توصیفی– تحلیلی و مبتنی بر بررسی اسناد سیاستی، مطالعات علمی بین المللی و گزارش های سازمآن های جهانی است. نتایج نشان می دهد که طی دو دهه گذشته (۱۳۸۱-۱۴۰۰)، رویکردهای حکمرانی آب های زیرزمینی از مدیریت متمرکز دولتی به سمت مدل های مشارکتی، مدیریت تطبیقی، ابزارهای اقتصادی و حکمرانی چندسطحی حرکت کرده اند. کشورهایی مانند استرالیا و ایالات متحده آمریکا که از ترکیبی از سیاست های تنظیمی، مشارکت ذی نفعان، نظام های پایش پیشرفته و ابزارهای اقتصادی استفاده کرده اند، در کنترل برداشت و پایداری منابع موفق تر عمل کرده اند. در اسپانیا نیز مدیریت منابع آب زیرزمینی از طریق ترکیبی از سیاست های دولتی و مشارکت بهره برداران انجام می شود. در این کشور، انجمن های کاربران آب نقش مهمی در مدیریت منابع ایفا می کنند.

کلیدواژه ها:

حکمرانی آب ، آب های زیرزمینی ، مدیریت منابع آب ، سیاست گذاری آب ، مدیریت پایدار آبخوآن ها