آینده پژوهی منابع آب استان یزد بر مبنای پیشران های ژئوپلیتیکی

استان یزد به عنوان یکی از خشک ترین مناطق ایران، با بحران فزاینده منابع آب روبروست که فراتر از چالش های اقلیمی، تحت تاثیر مستقیم پیشران های ژئوپلیتیکی و حکمرانی قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف واکاوی پیشران های استراتژیک موثر بر آینده منابع آب استان یزد و تدوین سناریوهای محتمل در افق پیش رو انجام یافته است. روش تحقیق بر مبنای رویکرد آینده پژوهی، با ماهیت تحلیلی- اکتشافی و با بهره گیری از نرم افزار MicMac جهت تحلیل ساختاری اثرات متقابل است. ابزار گردآوری داده ها، پنل خبرگان (۱۲ نفر) و شناسایی ۳۰ پیشران کلیدی در قالب مدل STEEP بود. یافته های پژوهش نشان داد که سیستم منابع آب یزد دارای بی ثباتی ساختاری بوده و متغیرهای مدیریت یکپارچه منابع آب (P۲)، اقتصاد صنایع آب بر (E۱) و دیپلماسی آب (P۵) به عنوان کلیدی ترین پیشران های استراتژیک شناسایی شدند. تحلیل گراف های روابط مستقیم، غیرمستقیم و بالقوه حاکی از مقاومت ساختاری شدید سیستم در برابر تغییرات و وابستگی شدید پایداری زیستی به تصمیمات مدیریتی و حاکمیتی است. در نهایت، سه سناریوی احیای تمدن کاریزی (مطلوب)، تداوم شکنندگی (ایستا) و سقوط هیدرولوژیک (فاجعه) تدوین گردید. نتایج نشان می دهد که گذار به وضعیت مطلوب، مستلزم تغییر پارادایم از مدیریت تامین محور به حکمرانی مشارکتی و بازآرایی ساختار اقتصاد صنعتی بر مبنای توان اکولوژیک منطقه است.

کلیدواژه ها:

آینده پژوهی ، منابع آب ، پیشران ژئوپلیتیکی ، استان یزد ، MicMac