بازخوانی مولفه های اندیشه سیاسی ایرانشهری در صورت بندی دولت در گفتمان انقلاب اسلامی ایران

این مقاله به تبیین چگونگی بازخوانی مولفه های اندیشه سیاسی ایرانشهری در صورت بندی دولت در گفتمان انقلاب اسلامی ایران می پردازد. مسئله اصلی پژوهش، توضیح نسبت میان گسست انقلابی سال ۱۳۵۷ و تداوم تاریخی منطق دولت داری در ایران است. چارچوب نظری پژوهش از سه لایه مکمل تشکیل شده است. در لایه نخست، با بهره گیری از نظریه تداوم تاریخی جواد طباطبایی، منطق استمرار برخی عناصر دولت ایرانی در دل گسست انقلابی توضیح داده می شود. در لایه دوم، تحلیل گفتمان لاکلائو و موفه نشان می دهد که گفتمان انقلاب اسلامی در فرایندی هژمونیک و از طریق مفصل بندی عناصر گوناگون، بر پایه هم زمانی طرد و پذیرش شکل گرفته است؛ به گونه ای که برخی مولفه های نظم پیشین را نفی و برخی منطق های بنیادین آن را بازتعریف و جذب کرده است. در لایه سوم، فقه سیاسی شیعه توضیح می دهد که انتقال مولفه های ایرانشهری به گفتمان انقلاب اسلامی از صافی دستگاه مفهومی و هنجاری فقه شیعه عبور داده شده است. یافته ها نشان می دهد که مولفه هایی چون مشروعیت فرابشری، پیوند دین و سیاست، و ضرورت دولت مقتدر، در قالب مفاهیمی مانند ولایت، تکلیف، مصلحت و حکومت اسلامی بازصورت بندی شده اند در حالی که سلطنت موروثی و سلسله مراتب طبقاتی طرد شده اند. بنابراین، گفتمان انقلاب اسلامی صورت بندی تازه ای از تداوم دگرگون شده دولت داری ایرانی است.

کلیدواژه ها:

ایرانشهری ، انقلاب اسلامی ، ولایت فقیه ، تداوم ، گسست ، فقه سیاسی