بازآرایی نظم منطقه ای در غرب آسیا: تقابل الگوهای نظم ساز ایران و ایالات متحده آمریکا

این پژوهش تحول رقابت نظم ساز جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا در غرب آسیا را بررسی می کند سوال این است که این تقابل چه تغییری در موازنه نظم سازی منطقه ای پدید آورده است. مبنای نظری قرائت های تهاجمی و تدافعی ریالیسم برای فهم توزیع قدرت، بقا، خودیاری، موازنه سازی و بازدارندگی. «موازنه نظم سازی» به مثابه ظرفیت نسبی بازیگران در اثرگذاری بر قواعد و ترتیبات امنیتی، رفتار دیگر بازیگران، حفظ و بازآرایی شبکه های همسو، ایجاد بازدارندگی، تحمیل هزینه و محدودکردن آزادی عمل رقیب به کار گرفته می شود. پژوهش ماهیتی کیفی دارد و بر تحلیل اسنادی، قوم نگاری سیاسی، ۵۴ مصاحبه نیمه ساختاریافته و تجربه میدانی پژوهشگر استوار است. شواهد، سه مقطع متمایز را آشکار می کنند: مداخله گرایی مستقیم آمریکا در ۲۰۰۱–۲۰۰۶، گسترش رقابت شبکه ای و نظم سازی غیرمستقیم در ۲۰۰۷–۲۰۲۰، و تشدید رویارویی مستقیم در فاصله ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶. نتایج نشان می دهد برتری متعارف آمریکا و رژیم صهیونیستی لزوما به تثبیت یک نظم انحصاری منجر نشده است. ایران نیز، با وجود خسارات راهبردی مهم، در شماری از مولفه های تعیین کننده نظم سازی ، احیا و بازسازی تا بازدارندگی، بازآرایی شبکه های منطقه ای ظرفیت اثرگذاری خود را حفظ کرده است. بر این پایه، فرضیه اصلی پژوهش تایید می شود:

کلیدواژه ها:

غرب آسیا ، نظم منطقه ای ، نظم سازی ، ایران ، ایالات متحده آمریکا ، رئالیسم ساختاری