<span dir="RTL" lang="AR-SA">جبران خسارت ناشی از نقض مذاکرات پیش قراردادی در حقوق ایران

مذاکرات پیش قراردادی، فرایندی است که در آن طرفین جهت نیل به توافق نهایی به تبادل امتیازات و اطلاعات می پردازند. در حقوق کلاسیک، بر اساس اصل آزادی قراردادی، طرفین تا پیش از امضای نهایی مجاز به ترک مذاکرات بودند؛ اما در حقوق مدرن، این آزادی با اصل حسن نیت و ممنوعیت سوءاستفاده از حق محدود شده است. مسئله اصلی تحقیق حاضر، مبنا و چگونگی جبران خسارت ناشی از قطع غیرموجه این مذاکرات در نظام حقوقی ایران است. هرچند قانون مدنی ایران در این باره سکوت اختیار کرده، اما با استناد به قانون مسئولیت مدنی (مصوب ۱۳۳۹)، قاعده ی لاضرر و اصل چهلم قانون اساسی، می توان قائل به مسئولیت مدنی (قهری) برای طرفی شد که با ایجاد امید واهی و تقصیر، باعث ورود ضرر به طرف مقابل شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که خسارت قابل مطالبه در این مرحله، عمدتا شامل «خسارت منفی» یا ضررهای ناشی از اعتماد (هزینه های سفر، کارشناسی، فرصت های از دست رفته) است و خسارت مثبت (سود مورد انتظار از قرارداد) به دلیل عدم انعقاد عقد، قابل مطالبه نیست. در حقوق ایران، احراز «تقصیر در مذاکره» منوط به اثبات رفتاری است که خلاف متعارف و حسن نیت باشد، مانند ورود به مذاکره بدون قصد جدی برای معامله یا قطع ناگهانی آن در آستانه نهایی شدن، بدون دلیل موجه. این نوشتار ضمن بررسی مبانی فقهی و قانونی، به تبیین وحدت ملاک میان مسئولیت پیش قراردادی و قواعد عام مسئولیت مدنی پرداخته و ضرورت پیش بینی نهاد قانونی مشخص در این زمینه را تبیین می کند.

کلیدواژه ها:

مسئولیت پیش قراردادی ، خسارت منفی ، حسن نیت ، تقصیر ، مذاکرات مقدماتی