استنطاق اصول حکمت متعالیه در مسئله جنسیت و عقل نظری

هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه جنسیت در عقل نظری براساس مبانی علم النفس  حکمت متعالیه انجام شد.روش پژوهش: این پژوهش به روش تحلیلی – توصیفی با رویکردی فلسفی و بهره گیری از آثار حکمت متعالیه انجام شد. بدین منظور نخست، مفهوم ‎شناسی جنسیت و عقل نظری بررسی شد، سپس قواعد و مبانی حکمت متعالیه در بحث جنسیت و عقل نظری، تاثیر جنسیت در ادراکات عقل نظری و رابطه جنسیت و مراتب استکمالی عقل نظری مورد بررسی و تبیین قرار گرفت.یافته ها: این پژوهش حاکی از آن است که براساس اصول و مبانی حکمت متعالیه، فاعل حقیقی همه افعال، از جمله ادراک، خود نفس است که در مراتب مختلف ظهور می کند و مرتبه نازله آن که از طریق ابزار بدنی عمل می کند، تحت تاثیر این ابزار است و تفاوت های جنسیتی با تاثیر بر مزاج و قوای بدنی، می تواند بر کیفیت و نوع داده های حسی، خیالی و وهمی که به نفس می رسد، تاثیر بگذارد و منجر به تفاوت در برخی تصورات ذهنی شود. این تاثیرگذاری، علت معد در حصول برخی ادراکات عقل نظری، و در مرتبه مادون ادراک عقلی به شمار می رود. همچنین، تساوی زن و مرد در بهره مندی از قوای ادراکی و اکتسابی بودن مراتب عقل نظری، نشان می ‎دهد هم زن و هم مرد به نحو امکان استعدادی و عدم وجود موانع، می ‎توانند با تحصیل علم، به درک حقایق نایل شوند. عقل نظری در مراتب عالی خود، به دلیل تجرد تام عقلی، فارغ از همه تعلقات مادی است و عنصر جنسیت به نحو متمایز در دریافت های آن تاثیرگذار نخواهد بود.نتیجه ‎گیری: جنسیت در همه مراتب عقل نظری، اعم از حسی، خیالی، عقلی، تاثیر دارد؛ گرچه تاثیرگذاری آن در هر یک از این انواع ادراک، می ‎تواند متفاوت باشد.

کلیدواژه ها:

جنسیت ، عقل نظری ، ملاصدرا ، ادراک حسی و خیالی ، ادراک عقلی ، حکمت متعالیه