<span dir="RTL" lang="FA">دموکراسی در برابر سنت:تحلیل اندیشه سیاسی مخالفان و موافقان مشروطه و تاثیر آن بر کودتای محمدعلی شاه قاجار

پادشاهی سه ساله محمدعلی شاه قاجار آکنده از صحنه های کشمکش و خصومت میان نهاد سلطنت از یک سو و مشروطه خواهان از سوی دیگر بود که در نهایت به کودتای محمدعلی شاه انجامید. بااین حال، این رویداد صرفا ماهیتی نظامی نداشت، بلکه نتیجه تقابل عمیق اندیشه های سیاسی رقیب در این دوره بود. پژوهش حاضر به این پرسش پاسخ می دهد که چگونه درگیری میان ایده های دموکراسی و سنت، زمینه ساز این کودتا شد. این پژوهش با بهره گیری از روش تاریخی - گفتمانی کوئنتین اسکینر، به بازسازی معانی تاریخی مفاهیم «دموکراسی» و «سنت» در گفتمان طرفین درگیر، یعنی مشروطه خواهان و سنت گرایان، می پردازد و نشان می دهد که چگونه این مفاهیم به مثابه «کنش های گفتمانی» در جهت توجیه یا مقابله با کودتا به کار گرفته شدند. یافته های پژوهش نشان می دهد: ۱. کودتا نتیجه نبرد گفتمانی بر سر مشروعیت سیاسی بود، نه صرفا اختلاف بر سر قدرت؛ ۲. محمدعلی شاه با اتکا به گفتمان سنت گرایان و بازتعریف مفاهیمی چون «نظام» و «شریعت»، کودتا را به مثابه اقدامی مشروع برای بازگرداندن «نظام سنتی» توجیه کرد؛ ۳. در مقابل، مشروطه خواهان نیز با بازتعریف مفاهیمی چون «قانون»، «دموکراسی» و «برابری»، مقاومت خود را مشروعیت بخشی کردند.

کلیدواژه ها:

کودتا ، دموکراسی ، اندیشه سیاسی ، مشروطه ، سنت گرایی