مبنای کاربست اصول کلی حقوق در دیوان دعاوی ایران-ایالات متحده

تعیین قانون قابل اعمال یکی از مراحل ضروری در رسیدگی دیوان های بین المللی در حل و فصل دعاوی است. بر همین اساس دیوان دعاوی ایران-ایالات متحده نیز در ماده ۵ سند موسس خود، یعنی بیانیه حل و فصل دعاوی، نظام جامعی را برای تعیین قانون قابل اعمال در دعاوی معرفی کرده است. این مقاله با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی، ارزیابی رویه دیوان و دکترین مرتبط، به این نتیجه رسیده است که دیوان در دعاوی با ماهیت بین المللی، اصول کلی حقوقی را، به عنوان منبع حقوق بین الملل، به صورت مقتضی اعمال کرده است. اما در دعاوی تجاری که مرتبط با اجرای قرارداد است، نمی توان حقوق بین الملل را قانون حاکم تلقی کرد. اما بخش عمده ای از استفاده های دیوان از اصول کلی حقوقی در این دسته از دعاوی بوده است. روشن است که در این موارد دیوان اصول کلی حقوقی را در مقام منبع حقوق بین الملل اعمال نکرده است. نتیجه گیری مقاله آن است که دیوان اصول کلی حقوقی را، به عنوان مجموعه مستقلی از اصول، حاکم بر روابط تجاری دانسته است؛ در مجموع اصول کلی حقوقی بکارگرفته شده در رویه دیوان محدود به اصول مورد شناسایی نظام های حقوقی داخلی نبوده و بر حسب مورد اصول کلی فراتر از آن را نیز در بر گرفته است.

کلیدواژه ها:

دیوان دعاوی ایران-ایالات متحده ، بیانیه حل و فصل دعاوی ، حقوق بین الملل ، اصول کلی حقوق ، قانون قابل اعمال