<span lang="AR-SA">تغییرات مکانی و زمانی مخاطرات هوانوردی ناشی از توفان تندری و چینش باد ترازپایین در منطقه ایران

وضع هوا یکی از مهم ترین عوامل طبیعی تاثیرگذار در صنعت حمل ونقل هوایی می باشد. اگرچه تاکنون بسیاری از جزئیات جنبه های اقلیمی و تغییرات بلندمدت برخی متغیرهای اساسی هواشناسی مانند دما، باد و بارش مورد بررسی قرار گرفته اند، اما تعداد محدودی از مطالعات بر شرایط هواشناسی تاثیرگذار بر هوانوردی متمرکز شده اند. در پژوهش حاضر با استفاده از داده های بازتحلیلERA۵ برگرفته از مرکز اروپایی پیش بینی های میان مدت جوی (ECMWF)، تغییرات مکانی و زمانی دو مخاطره مهم هوانوردی یعنی توفان تندری (TSTM) و چینش باد ترازپایین (LLWS) در ایران طی سال های ۱۹۷۹ تا ۲۰۲۳ بررسی شده است. نتایج نشان می دهد که مخاطره ناشی از توفان تندری بیشتر در نیمه شمالی، غرب، جنوب غرب و بخش هایی از جنوب کشور رخ می دهد، درحالی که LLWS مخاطره غالب در شرق، مرکز، شمال غرب خوزستان و خلیج فارس است. توزیع فصلی این دو پدیده متفاوت است؛ فعالیت TSTM در تابستان محدود به شمال است و در زمستان به جنوب کشور منتقل می شود و به نقش سامانه های جوی و منابع رطوبتی وابسته است. بیشترین گستره مکانی مخاطره ناشی از توفان تندری مربوط به فصل بهار و بیشترین ساعات وقوع آن مربوط به تابستان است.LLWS در تابستان و پاییز کمترین وسعت مکانی را دارد، اما در بخش هایی از شرق ایران و خلیج فارس و غرب خوزستان شدت می گیرد؛ در فصل تابستان، بیشینه وقوع این پدیده در شرق ایران عمدتا تحت تاثیر فعالیت بادهای ۱۲۰ روزه سیستان است، در حالی که در غرب استان خوزستان و بخش قابل توجهی از خلیج فارس، این بیشینه ناشی از اثرات دینامیکی باد شمال تابستانی می باشد.

کلیدواژه ها:

توفان تندری ، چینش باد ترازپایین ، ERA۵ ، منطقه ایران