بازتعریف اسطوره ها و نمادهای فرهنگی: راهبردی برای توسعه ورزش سلامت­ محور زنان در ایران

ورزش سلامت محور زنان، به عنوان یکی از ارکان اساسی توسعه پایدار در جوامع، فراتر از فعالیت بدنی صرف، پدیده ای فرهنگی-اجتماعی است. این پژوهش با هدف واکاوی اسطوره ها، استعاره ها و نمادهای فرهنگی بازدارنده و پیش برنده ورزش سلامت محور زنان و ارائه راهبردهایی برای بازتعریف این چارچوب های معنایی انجام شد. روش شناسی این پژوهش کیفی، با رویکرد «تحلیل لایه ای علی» صورت گرفت. داده ها از طریق ۲۱ مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان حوزه های علوم ورزشی، جامعه شناسی، روان شناسی، تغذیه، سیاست گذاری و رسانه گردآوری و با روش کدگذاری موضوعی تحلیل شد. یافته ها در لایه اسطوره/استعاره، شش اسطوره بازدارنده اصلی را شناسایی کرد: «زن ضعیف و ناتوان»، «زیبایی=لاغری»، «مادری و خانه داری به­عنوان تنها نقش زن»، «ورزش مخصوص مردان است»، «ورزش زنان بی اهمیت است» و «زن ورزشکار فاقد زنانگی است». درمقابل، راهبردهای بازتعریف و بازسازی اسطوره ها حول پنج محور اصلی شکل گرفت: ترویج اسطوره «زن قوی، سالم و توانمند»، بازتعریف اسطوره «زیبایی» با محوریت سلامت و تنوع اندام، معرفی الگوهای ورزشی موفق و متنوع، بهره گیری از ظرفیت های ادبی، هنری و تاریخی و نیز نهادینه کردن اسطوره «ورزش برای همه»؛ بر این اساس می­توان نتیجه گرفت که اسطوره های فرهنگی، نه­تنها به عنوان موانعی ساختاری، بلکه به عنوان چارچوب های معناساز، مشارکت زنان در ورزش سلامت محور را عمیقا تحت تاثیر قرار می دهند. هرگونه برنامه ریزی راهبردی برای توسعه این حوزه، نیازمند «مهندسی فرهنگی» است که در آن، بازتعریف این اسطوره ها و خلق روایت های جدید و توانمندساز از زن ورزشکار، در کنار اقدامات ساختاری، در دستور کار قرار گیرد. این تغییر گفتمان، پیش نیاز تحقق ورزش سلامت محور به مثابه حق اجتماعی و سرمایه گذاری راهبردی برای سلامت و پویایی پایه­ های خانواده و نسل آینده است.

کلیدواژه ها:

ورزش سلامت محور زنان ، اسطوره های فرهنگی ، استعاره ها ، تحلیل لایه ای علی ، بازتعریف فرهنگی