تحلیل رمان ادرکها النسیان بر اساس نظریه الاین شوالتر

فمینیسم به عنوان یکی از برجسته ترین جنبش های فکری و فرهنگی قرن بیستم، با تاکید بر برابری جنسیتی و بازنمایی تجربه های زنانه، شاخه ای نوین در نقد ادبی معاصر با عنوان نقد فمینیستی پدید آورده است. در این حوزه، آثار ادبی از دو منظر «جلوه های زن» و «نقد زن نویسنده» مورد واکاوی و تحلیل قرار می گیرند. در این راستا، نظریه نقد زن نویسنده الاین شوالتر، چارچوبی نظام مند برای تحلیل آثار زنان نویسنده ارائه می دهد که بر چهار سطح زیست شناختی، زبان شناختی، روان کاوانه و فرهنگی استوار است. ضرورت انجام این پژوهش در روشن ساختن جایگاه زنان در جوامع مردسالار و اهمیت مبارزه برای رفع نابرابری جنسیتی است. پژوهش حاضر با تکیه بر نظریه شوالتر، به تحلیل فمینیستی رمان «ادرکها النسیان» از سناء شعلان، نویسنده اردنی فلسطینی معاصر، پرداخته و کوشیده است ابعاد گوناگون بازنمایی زنان و نمودهای زنانگی را در این اثر واکاوی کند. این مطالعه با روش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه ای انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد شعلان، بدن زن را به مثابه متنی فرهنگی بازمی خواند و از خلال آن، سلطه نظام مردسالار را به چالش می کشد. در سطح زبان شناختی، نویسنده با خلق زبانی زنانه، عاطفی و گاه اعتراضی، مرزهای زبان مردانه را می شکند و از طریق بیان تجربه های خاموش، به زنان، صدایی مستقل می بخشد. در سطح روان کاوانه، روایت بیماری و فراموشی قهرمان داستان، استعاره ای از تلاش زن برای رهایی از حافظه جمعی، سرکوب و بازسازی هویت خویش است. در سطح فرهنگی نیز، شعلان با نقد ساختارهای اجتماعی و نهادی، نشان می دهد که چگونه جامعه، بدن و ذهن زنان را در چارچوب سلطه شکل می دهد. در مجموع، رمان «ادرکها النسیان» بازتابی از نوشتار زنانه و جایگاه زنان در جامعه است و توانسته با روایتی چندلایه، صدای زنان را از حاشیه به متن آورد و افقی تازه برای خوانش فمینیستی ادبیات عرب معاصر بگشاید.

کلیدواژه ها:

نقد فمینیستی ، نظریه الاین شوالتر ، زن نویسنده ، سناء شعلان ، ادرکها النسیان