<span lang="AR-SA">یکان و سولدوزون «دورگه <span dir="LTR" lang="AR-SA"> <span dir="LTR">D<span dir="LTR">ü<span dir="LTR">rg <span lang="AR-SA">» کندی <span lang="AR-SA">سوزونه بیر آچیقلاما

این مقاله به بررسی ریشه شناسی و معنای دو نام جغرافیایی در آذربایجان می پردازد: «یکان» (از توابع مرند در آذربایجان شرقی) و «دورگه» (از توابع سولدوز در جنوب دریاچه ارومیه). نویسنده ابتدا این دیدگاه را که «یکان» ریشه ای فارسی دارد و جمع «یک» است، به دلایل تاریخی رد می کند؛ چراکه در این منطقه هیچ گاه فارسی زبانان سکونت نداشته اند. سپس با استناد به زبان شناسی تاریخی ترکی، دو معنا برای «یکان» ارائه می دهد: معنای اول: «یک/یئگ» در ترکی به معنای «خوب» است و «ان» پسوند جمع باستانی در زبان های ترکی می باشد. بنابراین «یئکان = یئگ + ان» به معنای «خوبان» یا «مکان خوبان» است. نویسنده برای اثبات این معنا به اشعار مولانا فضولی، نسیمی و کاربرد «یئگ» در متون کلاسیک ترکی اشاره می کند. معنای دوم: «کان/کن/گن» در ترکی باستان به معنای «کند»، «آبادانی» و «سکونت گاه» است. بنابراین «یئکان = یئ (خوب) + کان (کند)» به معنای «کند خوب» یا «آبادی نیک» خواهد بود. نویسنده با ذکر نمونه هایی چون «خاساوان»، «باشوان»، «ائیوان»، «یئکاوا» و «گییان تپه» این قاعده را در توپونیمی آذربایجان اثبات می کند. در بخش دوم، به ریشه یابی نام «دورگه» می پردازد. نویسنده با اشاره به بیتی از آشیق قوربانی (شاعر و عاشیق قرن دهم/شانزدهم میلادی): غواص اولان گیرر درینده گزر / بیر درین وار بیر دورگه وار بیر دایاز نتیجه می گیرد که «دورگه» به معنای «میان آب»، «محل نه عمیق نه کم عمق» است. با توجه به موقعیت جغرافیایی این کند بین دو آبادی «گول» و «آدا» در کنار دریاچه ارومیه، چنین برمی آید که زمانی آب دریاچه تا این منطقه می رسیده و با پس نشینی آب، «دورگه» به عنوان منطقه ای با عمق متوسط شکل گرفته و نامگذاری شده است.

کلیدواژه ها:

یکان ، دورگه ، سولدوز ، توپونیم