<span lang="FA"> «اورمی جگرگوشه آذربایجان ... دریای آتش و خون»: <span lang="FA">نگاهی اجمالی بر گزارشات جریده تجدد از تهاجم مسیحیان به غرب آذربایجان

این مقاله به بررسی تهاجم مسیحیان (ارامنه، آشوریان و جیلوها) به غرب آذربایجان در آغاز قرن بیستم میلادی، بر اساس گزارش های روزنامه تجدد (۱۳۳۵–۱۳۳۶ قمری / ۱۹۱۷–۱۹۱۸ میلادی) می پردازد. پس از انقلاب ۱۹۱۷ روسیه و خروج نیروهای تزاری از آذربایجان، گروه های مسلح مسیحی با حمایت آشکار و پنهان دول غربی (به ویژه فرانسه، انگلیس و آمریکا) و مبلغان مذهبی، دست به تهاجم گسترده ای به شهرهای غربی آذربایجان از جمله اورمیه، سلماس، خوی و مرند زدند. هدف آن ها تصرف اراضی، ایجاد حکومت مستقل مسیحی، و در نهایت مسیحی سازی منطقه بود. روزنامه تجدد، به عنوان ارگان مطبوعاتی دموکرات های تبریز به رهبری شیخ محمد خیابانی، به طور مستمر جنایات مهاجمان را افشا می کرد. بر اساس گزارش ها، مسیحیان با یونیفرم های نظامی، خانه ها را آتش می زدند، اموال را غارت می کردند و دست به قتل عام جمعی می زدند. در یک گزارش، آمده است که شش هزار و یکصد ترک آذربایجانی به طور وحشیانه به قتل رسیدند. دولت مرکزی ایران در تهران نسبت به این فجایع بی تفاوت و ناتوان بود و والیان اعزامی نیز کاری از پیش نمی بردند. این ناکارآمدی، زمینه ساز قیام شیخ محمد خیابانی در آوریل ۱۹۲۰ شد. دموکرات های تبریز بارها از حکومت مرکزی درخواست کمک کردند، اما پاسخی دریافت نکردند.سرانجام، با ورود نیروهای عثمانی در می ۱۹۱۸، مهاجمان شکست خورده و به شمال آذربایجان عقب رانده شدند. با این حال، نویسنده تاکید می کند که دشمنی مسیحیان و حامیان غربی شان با آذربایجان پایان نیافته و نمونه آن را می توان در اشغال قره باغ توسط ارمنستان (۱۹۸۸–۱۹۹۴) و جنایت خوجالی (۱۹۹۲) مشاهده کرد. مقاله نتیجه می گیرد که مطالعه دقیق تاریخ، تقویت حافظه جمعی و اتحاد ملی، تنها راه مقابله با تهدیدات تاریخی و کنونی علیه آذربایجان است.

کلیدواژه ها:

آذربایجان ، اورمیه ، جریده تجدد ، جنگ جهانی اول