تاب آوری نظام سلامت مطالعه موردی: شرایط بحرانی جنگ رمضان

زمینه و هدف: درگیری های مسلحانه از شدیدترین بحران های انسانی به شمار می روند و با ایجاد اختلال در ارائه خدمات درمانی، فرسایش منابع حیاتی و تهدید سلامت جسمی و روانی جوامع، فشار بی سابقه ای بر نظام های سلامت وارد می کنند. پیچیدگی و پیش بینی ناپذیری جنگ های نوین، ضرورت توسعه نظام های سلامت تاب آور و سازگار را برای حفظ تداوم خدمات درمانی در شرایط بحرانی بیش از پیش آشکار ساخته است. پژوهش حاضر ابعاد کلیدی تاب آوری نظام سلامت، شامل خودامدادی، دگرامدادی و ظرفیت افزایش ناگهانی خدمات را از طریق مطالعه موردی یکپارچه درگیری اخیر ایران، اسرائیل و ایالات متحده - که در این پژوهش از آن با عنوان جنگ رمضان یاد می شود - بررسی می کند. برای این منظور، از چارچوب خودتطبیقی بیمارستان های نظامی مبتنی بر محاسبات ارگانیک به منظور ارزیابی توان پاسخ گویی و بازیابی نظام سلامت در برابر اختلالات گسترده ناشی از جنگ استفاده شده است.روش ها: این پژوهش با بهره گیری از رویکرد روش شناسی ترکیبی، روش توصیفی- تحلیلی مبتنی بر اسناد تاریخی را با شبیه سازی عامل بنیان تلفیق می کند. همچنین، یک مدل ریاضی جدید با عنوان شاخص پویای تاب آوری برای سنجش کمی عملکرد، روند بازیابی و ظرفیت سازگاری نظام سلامت در شرایط جنگی توسعه داده شد.یافته ها: نتایج نشان داد که به کارگیری مدل خودتطبیقی موجب کاهش میانگین تقاضاهای عقب افتاده خدمات درمانی به میزان ۲۴/۳۴ درصد، کاهش زمان انتظار برای دریافت خدمات به میزان ۳۸/۸۹ درصد، کاهش خرابی واحدهای درمانی به میزان ۳۷/۵۳ درصد و کاهش زمان تخلیه بیمارستان به میزان ۴۲/۱۱ درصد شده است. افزون بر این، شاخص پویای تاب آوری بهبود پیک بازیابی را تا ۶۳/۳۵ واحد نشان داد. یافته ها همچنین بیانگر آن است که هماهنگی موثر میان نهادهای نظامی و درمانی، مشارکت نیروهای داوطلب و امدادی، انعطاف پذیری ساختار ارائه خدمات درمانی، بسیج ظرفیت های محلی و به کارگیری راهبردهای مدیریتی خودتطبیقی، نقش تعیین کننده ای در تقویت تاب آوری نظام سلامت در شرایط جنگی ایفا می کنند.نتیجه گیری: این پژوهش مجموعه ای از راهبردهای عملی برای ارتقای تاب آوری نظام سلامت، شامل سامانه های تریاژ مبتنی بر هوش مصنوعی، سازوکارهای تخلیه با استفاده از پهپاد، زیرساخت های ارتباطی دورگه ای و سامانه های ذخیره هوشمند توزیع شده را ارائه می کند. چارچوب پیشنهادی می تواند به عنوان الگویی عملیاتی و توسعه پذیر برای ارتقای آمادگی و تاب آوری نظام های سلامت ایران و سایر کشورهای در معرض بحران های پیچیده مورد استفاده قرار گیرد و از طریق کاهش تلفات و حفظ تداوم خدمات ضروری سلامت، به مدیریت اثربخش بحران های گسترده کمک کند.

کلیدواژه ها:

تاب آوری ، نظام سلامت ، بیمارستان های نظامی