بهره گیری بهینه از رسانه در ارتقای سلامت شهروندان در شرایط جنگ شناختی (مطالعه جنگ رمضان)

زمینه و هدف: جنگ شناختی رسانه ها را به میدان اصلی رقابت اطلاعاتی، عملیات روانی و نبرد روایت ها تبدیل کرده و سلامت شهروندان را در ابعاد جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی تحت تاثیر قرار می دهد. هدف این پژوهش، تبیین نقش رسانه در ارتقای سلامت چندبعدی شهروندان در بستر جنگ شناختی و ارائه مدلی مفهومی برای جنگ رمضان بود.روش ها: پژوهش حاضر کیفی اکتشافی با رویکرد تحلیل ثانویه انجام شد. پیکره داده ها شامل ۴۰ مقاله علمی داوری شده مرتبط با جنگ شناختی، ارتباطات بحران، سلامت و رسانه های دیجیتال بود که با جست وجوی هدفمند در پایگاه های تخصصی و عمومی و نمونه گیری مبتنی بر غنای اطلاعات انتخاب شدند. تحلیل داده ها با روش شبکه های مضمونی آتراید - استرلینگ و نرم افزار MAXQDA انجام شد و معیارهای لینکلن و گوبا برای اعتبار، قابلیت اعتماد، تاییدپذیری و انتقال پذیری به کار گرفته شد.یافته ها: تحلیل مضمون منجر به استخراج ۸۳ مضمون پایه، ۸ مضمون سازمان دهنده و ۴ مضمون فراگیر متناظر با سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی شد. در بعد جسمی، رسانه هم زمان به اختلال خواب و افت عملکرد جسمی از طریق بمباران خبری و به تسهیل دسترسی به خدمات اورژانسی و تله مدیسین از طریق پلتفرم های دیجیتال مرتبط بود. در بعد روانی، مواجهه رسانه ای با جنگ، ترومای ثانویه، وب گردی اضطراب آفرین و نشانه های PTSD را تشدید می کرد، درحالی که تنظیم هیجان و خودمراقبتی دیجیتال تاب آوری را تقویت می نمود. سلامت اجتماعی، دوگانه تخریب سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی از طریق اطلاعات نادرست و دیپ فیک، در برابر بازسازی انسجام از طریق ارتباطات بحران فراگیر و prebunking را برجسته کرد؛ در بعد معنوی نیز رسانه می توانست مرجعیت دینی را تضعیف یا با بازنمایی ارزش های تمدنی و مناسک، سلامت معنوی را تقویت کند.نتیجه گیری: رسانه در بستر جنگ شناختی کنشگری دوگانه دارد و در هر چهار بعد سلامت، هم مسیرهای آسیب و هم مسیرهای حفاظت را فعال می کند. شبکه مضامین حاصل، مدلی مبتنی بر شواهد برای طراحی راهبردهای رسانه ای سلامت محور در شرایط جنگ و بحران فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

جنگ شناختی ، سلامت شهروندان ، رسانه ، ارتباطات بحران