<span lang="FA">رابطه سرب با خطر ناباروری: یک مرور نظام مند از شواهد موجود

مقدمه: ناباروری یکی از چالش های مهم سلامت عمومی است و شواهد فزاینده ای نقش عوامل محیطی، به ویژه فلزات سنگین، را در بروز اختلالات تولیدمثلی نشان می دهند. سرب، به عنوان آلاینده ای فراگیر، حتی در سطوح پایین نیز می تواند از طریق القای استرس اکسیداتیو، اختلالات هورمونی و آسیب به DNA سلول های جنسی، بر باروری مردان و زنان تاثیر بگذارد. هدف از این مرور نظام مند، جمع بندی شواهد موجود درباره ارتباط مواجهه با سرب و ناباروری است.روش کار: مطالعات مشاهده ای شامل طراحی های مورد-شاهدی، مقطعی و طولی، همچنین تحلیل های مبتنی بر داده های ملی و برخی مطالعات با رویکرد ارزیابی رژیم غذایی که ارتباط سرب را با ناباروری، کیفیت مایع منی یا سقط خودبه خودی بررسی کرده بودند، به صورت نظام مند جست وجو و ارزیابی شدند. جستجو در پایگاه های داده PubMed، Scopus، Web of Science، SID، Magiran و ISC انجام شد و مقالات منتشر شده تا پایان ژوئن ۲۰۲۵، بدون محدودیت زمانی ابتدایی، با محدودیت زبان به فارسی و انگلیسی، بررسی گردیدند. در مجموع، ۱۸ مطالعه واجد شرایط وارد تحلیل کیفی شدند.یافته­ ها: در مردان، مواجهه با سرب، به ویژه در مایع منی و در بستر مواجهه هم زمان با سایر فلزات، به طور نسبتا منسجم (به این معنا که در بیشتر مطالعات، جهت اثر یکسان و مثبت گزارش شده بود) با کاهش کیفیت اسپرم و افزایش آسیب DNA اسپرم همراه بود. در زنان، نتایج ناهمگون تر بود؛ برخی مطالعات، افزایش سطح سرب خون یا مواجهه تجمعی غذایی را با ناباروری یا سقط خودبه خودی مرتبط دانستند، در حالی که در سطوح پایین تر مواجهه، نتایج غیرمعنی دار گزارش شد. این ارتباط ها در زیرگروه های حساس، از جمله افراد با سن بالاتر، شاخص توده بدنی بیشتر، مواجهه چندفلزی و کمبود ریزمغذی ها، برجسته تر بود.نتیجه­ گیری: مواجهه با سرب می تواند سلامت تولیدمثل را در هر دو جنس تحت تاثیر قرار دهد، اما شواهد از نظر جهت و تکرارپذیری این ارتباط، در مردان نسبت به زنان سازگارتر است. انجام مطالعات طولی با اندازه گیری های چندماتریسی و تحلیل مواجهات ترکیبی، به منظور تعیین آستانه های خطر، ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

سرب ، سقط خودبه خودی ، سلامت تولیدمثل ، فلزات سنگین ، کیفیت اسپرم