نقش والدین در تنظیم هیجان نوجوانان ایرانی: تحلیل محتوای کیفی استقرایی از دیدگاه متخصصان

زمینه و هدف: نوجوانی دوره ای مهم در رشد مهارت های هیجانی است و والدین نقش مهمی در تنظیم هیجان نوجوانان دارند. با توجه به اهمیت بافت فرهنگی خانواده و کمبود مطالعات کیفی بومی، این پژوهش با هدف تبیین نقش والدین در تنظیم هیجان نوجوانان ایرانی از دیدگاه متخصصان و با رویکرد تحلیل محتوای کیفی استقرایی انجام شد. روش ها: این مطالعه کیفی از اردیبهشت تا مهر ۱۴۰۴ انجام شد. مشارکت کنندگان ۱۰ متخصص و مشاور حوزه سلامت روان نوجوانان بودند که به صورت هدفمند و تا اشباع داده ها انتخاب شدند. داده ها با مصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل محتوای کیفی استقرایی (نهفته) بر اساس الگوی گرانهایم و لوندمن تحلیل شد. مدیریت داده ها با نرم افزار Word ۲۰۱۳ انجام گرفت. اعتبار داده ها نیز با معیارهای لینکلن و گوبا، شامل بازبینی مشارکت کنندگان، بررسی همکاران و مستندسازی فرایند پژوهش، تامین شد. یافته ها: مشارکت کنندگان شامل ۶ زن و ۴ مرد با میانگین سنی ۴۵٫۶ سال و سابقه بالینی ۱۸ سال بودند. تحلیل داده ها به استخراج ۳ طبقه اصلی و ۸ زیرطبقه انجامید: ۱) آموزش و توانمندسازی هیجانی (آگاهی، مهارت های مقابله ای و خودمراقبتی، پذیرش هیجان)؛ ۲) فرزندپروری هیجان مدار (فرزندپروری مقتدرانه، الگوبودن والدین، ارتباط موثر)؛ و ۳) ایجاد محیط حمایتی (محیط امن، نظم خانوادگی و مدیریت تعارضات زناشویی). نتیجه گیری: نقش والدین در تنظیم هیجان نوجوانان فراتر از توصیه های رفتاری است و مستلزم ارتقای سواد هیجانی والدین، تعامل هیجان مدار و ایجاد ثبات در محیط خانواده است. بر این اساس، اجرای مداخلات خانواده محور با تاکید بر «مربیگری هیجانی والدین» و «کاهش تعارضات زناشویی» می تواند در ارتقای سلامت روان نوجوانان موثر باشد.

کلیدواژه ها:

Emotion regulation ، Adolescence ، Parental role ، Parenting styles ، Qualitative research ، Qualitative content analysis ، Emotion coaching ، Iran ، تنظیم هیجان ، نوجوانی ، نقش والدین ، سبک های فرزندپروری ، پژوهش کیفی ، تحلیل محتوای کیفی ، مربیگری هیجانی ، ایران