شکل گیری و توسعه زیست بوم های نوآوری شرکتی در ایران؛ چرایی، چیستی و چگونگی

طی سال های اخیر مفهوم زیست بوم نوآوری شرکتی به عنوان یک معماری هدفمند برای توسعه درونزای نوآوری و همچنین تعامل نظام مند با بازیگران بیرونی شامل استارتاپ ها، دانشگاه ها، سرمایه گذاران و نهادهای واسط مطرح شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون، از طریق مصاحبه با مدیران نوآوری پنج شرکت بزرگ ایرانی و خبرگان این حوزه، ابعاد کلیدی توسعه این زیست بوم شامل ضرورت ها، مولفه ها، سازوکارها، موانع و نقش دولت را واکاوی کرده است. یافته ها حاکی از آن است که توسعه زیست بوم نوآوری شرکتی فرایندی تدریجی و زمینه مند است که نیازمند هم ترازی با راهبرد و سطح بلوغ سازمان، نهادینه سازی ساختارهای اختصاصی و چابک، و تحول فرهنگی برای پذیرش نوآوری باز است. در سطح بنگاه، سازوکارهایی مانند ایجاد مراکز نوآوری، دیپلمات های نوآوری، سرمایه گذاری جسورانه شرکتی و مدل های همکاری با دانشگاه و شرکت های دانش بنیان، در صورت پیوند با زنجیره ارزش و نیازهای فناورانه، به خلق ارزش ملموس منجر می شوند. مهم ترین چالش ها عبارت اند از: نارسایی های حکمرانی و بی ثباتی سیاستی، مقاومت فرهنگی درون سازمانی، ضعف ظرفیت جذب و کمبود مهارت های تخصصی، فقدان اعتماد و سرمایه اجتماعی، و وابستگی به حمایت های دولتی. در سطح کلان، نقش دولت نه به عنوان حامی مستقیم، بلکه تسهیل گر و زمینه ساز نهادی از طریق اصلاح و اجرای باثبات قوانین، ایجاد مشوق های هوشمند مالی و مالیاتی، تقویت نهادهای خصوصی و توسعه زیرساخت های هم افزایی تعریف می شود. در مجموع، گذار از نوآوری بسته به نوآوری باز و طراحی هم زمان سیاست های کلان و راهبردهای بنگاهی متناسب با زمینه، برای توسعه موفق زیست بوم های نوآوری شرکتی در ایران ضروری است.

کلیدواژه ها:

زیست بوم نوآوری ، زیست بوم نوآوری شرکتی ، نوآوری باز ، حکمرانی نوآوری ، سیاست نوآوری