بررسی تاثیر کوچ نشینان قشقایی بر نقشمایه های قالی بابا حیدر

قالی بافی هنری صنعتی است که در آغاز با نیاز مادی انسان به زیرانداز پدیدار شد و بعدها با حس زیبایی شناسی درآمیخت و به اوج رسید. در این سیر تحول از آغاز پیدایش تا رسیدن به کمال، ایران کشوری پیشتاز بوده است. ویژگی های فرش ایرانی موجب شد تا این طیف از دستبافته ها به عنوان نماد و شناسنامه هنری ایران در سطح جهان نیز شناخته شوند. گوناگونی در طرح ها و نقش های قالی ایران به پهنای این کشور هنرپرور است. منطقه چهارمحال و بختیاری به ویژه ناحیه ی باباحیدر، به دلیل همجواری جغرافیایی با ایل قشقایی و تاثیرپذیری دوسویه نقوش و شیوه بافت، جایگاه ویژه ای در مطالعه قالی های عشایری دارد. این پژوهش باهدف بررسی تاثیر کوچ نشینان قشقایی بر قالی های باباحیدر و همچنین شناسایی تفاوت ها و شباهت های قالی های این دو منطقه انجام شده است. در این پژوهش از روش توصیفی تحلیل استفاده گردیده و داده ها از طریق بازدید میدانی و اسناد کتاب خانه ای و تحلیل پیشینه پژوهشی گردآوری شده است. ازآنجاکه در ادبیات پژوهش نمونه مطالعات یافت شده صرفا در ارتباط با وضعیت فرش بافی باباحیدر بوده و عدم مطالعه در این زمینه و یافتن شباهت­های بافت قشقایی و بابا حیدر تاکنون صورت نگرفته است بنابراین درهم آمیزی ظرفیت تولید فرش در این منطقه از نقوش قشقایی و بختیاری نیاز به بررسی و مطالعه دارد. یافته های پژوهش نشان از آن دارد که قالی های منطقه بابا حیدر در بسیاری از بخش ها ازجمله نقوش هندسی، ترنج های قالی و طرح کلی تحت تاثیر قشقایی ها قرارگرفته اند. با این حال ویژگی های بومی چهارمحال و بختیاری و قشقایی نیز موجب شده تا تفاوت هایی نیز قالی­ های این دو منطقه داشته باشند. درمجموع نتیجه پژوهش بیانگر نوعی تبادل نقش مایه ای میان دو منطقه که در عین تاثیرگذاری، استقلال هویتی قالی باباحیدر و قالی قشقایی نیز حفظ شده است.

کلیدواژه ها:

Qashqai tribe ، Baba Haydar ، carpet ، nomads ، motif ، ایل قشقایی ، باباحیدر ، قالی ، کوچ نشینان ، نقشمایه