بررسی مواد اولیه و رنگرزی سنتی در فرش دست بافت ایران با تاکید بر ظرفیت های بومی

فرش دست بافت ایران، هنری کهن و میراثی زنده از فرهنگ، طبیعت و ذوق ایرانی است. کیفیت و اصالت این هنر تا حد زیادی وابسته به نوع مواد اولیه و شیوه های رنگرزی سنتی است که در هر منطقه از کشور، ویژگی های خاص خود را دارد. این پژوهش با هدف بررسی علمی و توصیفی مواد اولیه و رنگ های طبیعی مورد استفاده در فرش دست بافت ایران و تحلیل نقش آن ها در حفظ اصالت و توسعه ی اقتصادی این هنر انجام شده است. روش تحقیق، ترکیبی از مطالعات کتابخانه ای و مشاهدات میدانی در چند منطقه ی بافت، از جمله آذربایجان (مراغه)، کاشان و خراسان است. یافته ها نشان می دهد که استفاده از پشم طبیعی با چربی متعادل، ابریشم خالص و رنگ های گیاهی مانند روناس، نیل، اسپرک و پوست گردو، موجب درخشندگی، دوام و ثبات رنگی بالای فرش های سنتی می شود. علاوه بر ارزش هنری، تداوم شیوه های بومی رنگرزی می تواند به عنوان راهبردی برای ایجاد اشتغال خانگی و توسعه ی پایدار جوامع محلی مورد استفاده قرار گیرد. این مقاله ضمن مرور چالش های کنونی رنگرزی سنتی، راهکارهایی برای احیا و استانداردسازی آن ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

Carpet ، dyeing ، handmade carpet ، فرش ، رنگرزی ، فرش دست بافت