<span lang="FA">بازشناسی مفهوم هواپیمای بدون سرنشین و راهکارهای مقابله با تهدیدات آن ها در عرصه شهری <span lang="FA">(نمونه مورد مطالعه: شهرک شهید محلاتی، شهرک شهید چمران و مجتمع سرو دانشگاه شهید بهشتی)

افزایش تهدیدات هوایی با ماهیت نظامی، به ویژه پرنده های هدایت پذیر از دور (پهپادها) علیه زیرساخت های شهری، به یکی از چالش های اساسی دولت ها تبدیل شده است. مقابله ساختاریافته با این تهدیدات نوپدید، مستلزم شناخت دقیق ماهیت و راهبردهای عملیاتی آن ها در میدان نبرد چندبعدی شهری است. پژوهش کاربردی حاضر با هدف بازشناسی ویژگی های تهدیدات مبتنی بر پهپادها و تدوین راهکارهای پدافندی چندلایه جهت ارتقا تاب آوری کالبدی سکونتگاه های شهری انجام شده است. این مطالعه با رویکردی ترکیبی (کمی-کیفی) و بهره گیری از روش «پس کاوی» برای تحلیل آسیب پذیری ها پیش رفته و داده های آن از طریق مطالعات اسنادی و مشاهدات میدانی در سه مجموعه مسکونی (شهرک های شهید محلاتی، شهید چمران و مجتمع سرو) گردآوری و تحلیل شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که دفاع موثر شهری نیازمند تلفیق تدابیر «فوری» و «بلندمدت» است. تدابیر فوری شامل به کارگیری سامانه های سدکننده فیزیکی (نظیر تورهای منعطف و شبکه های صلب) برای خنثی سازی انرژی جنبشی پرتابه ها پیش از اصابت است. در مقابل، تدابیر بلندمدت بر نهادینه سازی پدافند کالبدی در دو بعد تمرکز دارند: در بعد «فضای سطحی»، ایجاد دالان های هوایی مجزا برای عبور و مرور مجاز و مکان یابی ابنیه حساس به دور از معابر اصلی به منظور دشوار ساختن ناوبری بصری هواگرد مهاجم به هنگام بروز اختلال در سامانه های ناوبری ماهواره ای پیشنهاد می شود. در بعد «فضای روسطحی» نیز راهکارها در سه مقیاس ارائه شده اند: در مقیاس مجموعه قطعه[بلوک]، استفاده از کدهای ارتفاعی ناهمگون جهت محدودسازی مانور هواگردها و جلوگیری از قفل لیزری تسلیحات هدایت شونده؛ در مقیاس ساختمان، طراحی فرم های نامتقارن و نماهای پیچیده برای ایجاد ابهام بصری؛ و در مقیاس اجزا ساختمان، اجرای جداره های فداشونده (برای اخلال در فیوز مهمات تاخیری)، کاربرد بتن مسلح درجا (جهت دفع موج انفجار) و استفاده از مصالح بازتابنده یا ناهموار به منظور انحراف و تفرق سیگنال موشک های هدایت شونده مورد تاکید قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

وسایل نقلیه بدون سرنشین ، مدیریت حریم هوایی ، میدان نبرد شهری ، فضای سطحی ، فضای رو سطحی