<span lang="FA">نقد تاریخ مندی مطلق انسان و قرآن در چارچوب انسان شناسی نظریه ابتناء

این پژوهش با هدف نقد دیدگاه «تاریخ مندی مطلق» انسان و قرآن، بر اساس مبانی انسان شناختی نظریه ابتناء انجام شده است. برخی رویکردهای نواندیشانه، با تاکید افراطی بر تاریخ گرایی، پیامبر اکرمˆ را محصول فرهنگ عرب جاهلی و قرآن را متنی صرفا تاریخی و محدود به بستر نزول می دانند. در مقابل، این مقاله با رویکردی کیفی و روش تحلیلی-استدلالی مبتنی بر جمع آوری داده های کتابخانه ای و تحلیل مفهومی متون دینی، فلسفی و کلامی، استدلال می کند که انسان فطرتی ثابت و جاودانه دارد که ریشه در ذات فراتاریخی اش دارد و شامل عقل، عدالت طلبی، کمال پرستی و میل ذاتی به جاودانگی می شود. این فطرت، زمینه ساز شناخت حقیقت وحی و جلوگیری از نسبی گرایی معرفتی و اخلاقی است. همچنین، با تاکید بر عصمت پیامبرˆ و ماهیت الهی قرآن، وحی به عنوان حقیقتی مطلق و فراتاریخی (التنزیل) معرفی می شود که هرچند در قالب زبان و فرهنگ انسانی (التنزل) تجلی یافته، اما ذات آن تحت تاثیر شرایط تاریخی نیست. یافته ها نشان می دهد که فهم صحیح قرآن مستلزم تلفیق هوشمندانه دو رویکرد است: توجه به زمینه تاریخی-فرهنگی نزول و پایبندی به اصول ثابت دینی ریشه دار در فطرت انسان و حقیقت وحی. این رویکرد هم از نسبی گرایی تاریخ گرایانه جلوگیری می کند و هم از جمود فهم غیرتاریخی.

کلیدواژه ها:

انسان شناسی دینی ، نظریه ابتناء ، وحی فراتاریخی ، اصول ثابت دین ، هرمنوتیک فلسفی