واکاوی مبانی فقهی وجوب دفاع از حرم اهل بیت (ع) و منسوبان ایشان

دفاع از حرم های اهل بیت(ع) در دهه های اخیر به یکی از مسائل مهم فقهی تبدیل شده است. اختلاف دیدگاه ها درباره ماهیت فقهی این دفاع، غالبا از خلط میان عناوین فقهی و نیز آمیختگی استدلال های شرعی با ملاحظات سیاسی و عاطفی ناشی می شود. این پژوهش می کوشد با رویکردی قاعده محور، مبانی فقهی دفاع از حرم ها را بر پایه ادله معتبر شرعی تحلیل کند و از فروکاستن آن به جهاد ابتدایی یا انگیزه های صرفا عاطفی پرهیز نماید.در این راستا، ابتدا مفاهیم بنیادینی چون جهاد، دفاع و حرم تبیین و جایگاه این موضوع در منظومه فقه امامیه روشن می شود. سپس با بررسی آیات قرآن کریم و روایات معصومان(ع)، مشروعیت اصل دفاع در برابر ظلم، هتک مقدسات و تعرض به شعائر دینی بررسی می شود. در ادامه نیز قواعدی مانند نفی سبیل، حرمت هتک مقدسات، وجوب حفظ بیضه اسلام و تعظیم شعائر، به عنوان مهم ترین مستندات فقهی ناظر به این مسئله تحلیل می گردد.نتایج پژوهش نشان می دهد که دفاع از حرم های اهل بیت(ع)، در صورت تحقق تهدید و تعرض واقعی، از مصادیق جهاد دفاعی است. حکم اولیه این دفاع، وجوب کفایی است؛ اما هرگاه خطر موجود باشد و مدافعان موجود برای دفع آن کفایت نکنند، این وجوب به وجوب عینی تبدیل می شود. این حکم بر مجموعه ای از ادله الزام آور فقهی استوار است و نباید با حکمت ها و انگیزه های عاطفی، مانند مودت اهل بیت(ع)، خلط شود.

کلیدواژه ها:

بیضه اسلام ، تعظیم شعائر ، جهاد دفاعی ، دفاع از حرم های اهل بیت(ع) ، نفی سبیل