خوانشی روان شناختی بر روایت عباس محمود عقاد از علل، انگیزه ها و نتایج قیام امام حسین(ع) با تکیه بر کتاب «ابوالشهداء، الحسین بن علی»

نویسندگان و مورخان بسیاری از گذشته تاکنون واقعه کربلا را از زوایای مختلف بررسی کرده اند. یکی از زوایای مهم این واقعه ویژگی های شخصیتی امام حسین (ع) و یزید است که در رخ دادن این واقعه موثر بوده است. عباس محمود عقاد، نویسنده و مورخ مشهور مصری اهل سنت، یکی از کسانی است که این واقعه را با تکیه بر این ویژگی ها و در قالب کتاب «ابوالشهداء، الحسین بن علی» به تصویر کشیده است. این مقاله با رویکرد توصیفی-تحلیلی به تحلیل و بررسی نگرش عقاد در خصوص علل قیام عاشورا و پیامدهای آن از منظر روان شناختی- تاریخی می پردازد. نتایج این پژوهش نشان می دهد که عقاد با بهره گیری از علوم اجتماعی و روان شناسی، نه تنها واقعه ی عاشورا را از جنبه های تاریخی تحلیل می کند، بلکه به صفات انسانی و روانی شخصیت های محوری این واقعه و انگیزه های آنها توجه ویژه ای دارد و بر این اساس قیام امام حسین (ع) در تقابل با یزید را نمادی از جدال ابدی میان صفات عالی انسانی همچون حقیقت جویی، شجاعت و ایستادگی در برابر ظلم و صفات پست انسانی نظیر طمع، ریاکاری و فساد می داند؛ صفاتی که متاثر از عواملی چون مزاج، فطرت، محیط رشد و وراثت بوده و منجر به تضادهای عمیق شخصیتی شده و سرانجام به رویارویی تاریخی و اجتناب ناپذیر در عاشورا انجامیده است

کلیدواژه ها:

ابوالشهداء الحسین بن علی ، عقاد ، تحلیل روان شناختی تاریخی ، شخصیت امام حسین ، شخصیت یزید