مادیان هزار دادستان (کتاب هزار رای)

مادیان هزار دادستان، مهم ترین متن یکسره حقوقی بازمانده از ایران پیش از اسلام، در اواخر دوره ساسانی و به زبان پهلوی نوشته شده است. این کتاب برخلاف روایت های اسطوره ای، شامل پرونده های قضایی واقعی، آرای حقوقی و دعاوی است و تصویری دقیق از ساختار دستگاه قضایی، جایگاه قاضی و تعامل عرف، دین و قانون در آن دوره ارائه می دهد. این اثر از یک سو، منبعی بی نظیر درباره حقوق ساسانی است و ازسوی دیگر، اطلاعات گسترده ای درباره نهادهای اجتماعی، اقتصادی و خانوادگی آن دوران در بر دارد. پژوهش درباره این متن به یک سده پیش باز می گردد و چهره های برجسته ای چون مودی، بارتولومه، بلسارا، پریخانیان و ماریا ماتسوخ در خوانش، ترجمه و شناسایی آن نقش داشتند. در این میان، ماریا ماتسوخ با رویکردی میان رشته ای و تطبیقی، این اثر را نه مجموعه ای پراکنده، بلکه نظامی حقوقی منسجم می داند و با بهره گیری از فیلولوژی، تاریخ حقوق و تحلیل نهادهای اجتماعی، تصویری تازه از اندیشه حقوقی ساسانی ارائه کرده است. آثار ماتسوخ امروز از مراجع اصلی مطالعات حقوق ساسانی و ایران شناسی به شمار می رود و رویکرد جامعش، دستاوردهای پیشینیان را در چارچوبی نوین سامان داده است.

کلیدواژه ها:

ایران پیش از اسلام ، تاریخ حقوق ، حقوق ساسانی ، مادیان هزار دادستان ، ماریا ماتسوخ