<span lang="AR-SA">بررسی آینده های بدیل سبک های تربیت کودک در ایران با تاکید بر رویکرد تحلیل لایه ای علی

در مواجهه با تحولات شتابان اجتماعی، فرهنگی و فناورانه، سبک های تربیت کودک در ایران با چالش های جدی مواجه شده اند که بازاندیشی در آن ها را به ضرورتی جامعه شناختی بدل ساخته است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل آینده های بدیل سبک های تربیتی در ایران، از رویکرد تحلیل لایه ای علی (CLA) بهره می گیرد تا از رهگذر بررسی چهار لایه لیتانی، علل اجتماعی، گفتمان ها و اسطوره ها، چشم اندازهای متنوعی از تربیت کودک ترسیم کند. این پژوهش از نظر روش شناختی، کیفی و آینده پژوهانه است و جامعه پژوهش را صاحب نظران حوزه های علوم اجتماعی، خانواده، تربیت کودک و سیاست گذاری اجتماعی تشکیل می دهند. نمونه پژوهش با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شد؛ بدین صورت که ابتدا خبرگان دارای سابقه علمی و حرفه ای مرتبط شناسایی شده و سپس با معرفی مشارکت کنندگان بعدی، فرایند نمونه گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با بهره گیری از روش تحلیل لایه ای علی تحلیل شدند. یافته ها نشان می دهد که سبک های تربیتی موجود در ایران با گسست هایی در سطوح فردی، خانوادگی و ساختاری همراه اند و تحت تاثیر عواملی همچون فشارهای اقتصادی، شکاف ارزشی میان نسل ها، ضعف نهادهای حمایتی، گفتمان های متعارض (نظیر اسلام گرایی رسمی، مدرنیته فردگرایانه و نولیبرالیسم تربیتی) و استعاره های فرهنگی مسلط مانند «بچه باید مثل طلا سخت تربیت بشه» قرار دارند. پژوهش نشان می دهد که این تعارض های چندلایه، نظام تربیتی را در وضعیتی گذارگونه قرار داده و مانع شکل گیری الگوی منسجم تربیتی شده است. براین اساس، مطالعه حاضر تاکید می کند که تنها از طریق بازنگری در گفتمان های مسلط، تقویت نهادهای حمایتی خانواده، توسعه آموزش والدگری آگاهانه و بازسازی استعاره های فرهنگی تربیت، می توان به فرانامه های مطلوبی چون جامعه ای روادار، خلاق و تاب آور دست یافت. این پژوهش با ارائه تحلیلی چندلایه از آینده های بدیل تربیت کودک، رویکردی نوآورانه در آینده پژوهی تربیتی عرضه می کند که می تواند مبنایی برای سیاست گذاری های تحول گرا در نظام تربیتی ایران باشد.

کلیدواژه ها:

آینده پژوهی تربیتی ، تحلیل لایه ای علی (CLA) ، سبک های تربیت کودک ، گفتمان های تربیتی ، سناریوهای بدیل ، خانواده و تغییرات اجتماعی ، سیاست گذاری تربیتی.