بهبود تحمل به شوری در کشت درون شیشه ای بید بیابان (Chilopsis linearis) با استفاده از نانوکلات نیتروژن

هدف: شوری یکی از مهم ترین تنش های غیرزیستی محدودکننده رشد و باززایی گیاهان در کشت درون شیشه ای است. بید بیابان (Chilopsis linearis) گونه ای درختی مقاوم به خشکی می باشد، اما اطلاعات اندکی درباره تحمل آن به شوری و نقش نانوکودهای نیتروژنه در تعدیل تنش شوری وجود دارد. هدف این پژوهش بررسی مقاومت پایه بید بیابان به کلرید سدیم و تاثیر نانوکلات نیتروژن بر صفات رشدی، قهوه ای شدن و ریشه زایی در شرایط درون شیشه ای بود.مواد و روش ها: این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با دو فاکتور انجام شد. فاکتور اول منبع نیتروژن در دو سطح (نیترات آمونیوم ۱۰/۳ میلی مولار و نانوکلات نیتروژن ۲/۶ میلی مولار) و فاکتور دوم کلرید سدیم در پنج سطح (صفر، ۵۰، ۱۰۰، ۱۵۰ و ۲۰۰ میلی مولار) بود. ریزنمونه های شاخه بید بیابان در محیط کشت یک دوم MS کشت شدند. پس از چهار هفته، صفات تعداد گره فعال شده، تعداد برگ، درصد قهوه ای شدن ساقه، درصد ریشه دهی، تعداد ریشه، طول ریشه و وزن تر و خشک ساقه مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده ها با نرم افزار SAS تجزیه واریانس شدند و مقایسه میانگین ها با آزمون دانکن در سطح احتمال ۵ درصد انجام گرفت.نتایج: نتایج نشان داد که بید بیابان تا غلظت ۱۰۰ میلی مولار کلرید سدیم کاهش معنی داری در تعداد برگ، تعداد ریشه و طول ریشه نشان نداد، اما در غلظت های ۱۵۰ و ۲۰۰ میلی مولار کاهش شدید (بیش از ۸۹ درصد) در این صفات مشاهده گردید. نانوکلات نیتروژن به طور معنی داری تعداد گره فعال شده را ۶۳ درصد، تعداد ریشه را ۶۴ درصد و طول ریشه را ۲۳۶ درصد نسبت به نیترات آمونیوم افزایش داد. همچنین نانوکلات نیتروژن قهوه ای شدن ساقه را در سطوح شوری ۵۰ و ۱۰۰ میلی مولار حدود ۸۸ درصد کاهش داد. اثر متقابل نانوکلات × شوری برای قهوه ای شدن و ریشه دهی معنی دار بود، به طوری که در شوری ۲۰۰ میلی مولار، نانوکلات ریشه دهی را به صفر رساند.نتیجه گیری: بید بیابان گونه ای نیمه مقاوم به شوری است و تحمل نسبی تا غلظت ۱۰۰ میلی مولار کلرید سدیم دارد. نانوکلات نیتروژن نسبت به نیترات آمونیوم منبع برتر نیتروژن برای کشت درون شیشه ای این گیاه محسوب می شود و می تواند قهوه ای شدن ناشی از شوری را کاهش داده و ریشه دهی را در شوری های ملایم تا متوسط بهبود بخشد. با این حال، در شوری بسیار بالا (۲۰۰ میلی مولار)، کاربرد نانوکلات نیتروژن برای ریشه دهی توصیه نمی شود.

کلیدواژه ها:

شوری ، قهوه ای شدن ساقه ، ریشه دهی ، کلرید سدیم