<span lang="FA">تحلیل فقهی ملاک های صدق عنوان «اهل کتاب» بر ادیان غیر مشهور در متون اسلامی با تاکید بر دیدگاه <span lang="FA">آیت الله العظمی شهید خامنه ای<span lang="FA"> ^{(قدس سره)}

در متون فقهی، پیروان یهودیت و مسیحیت به طور قطعی از مصادیق اقلیت های دینی شناخته شده اند و می توانند در قلمرو حکومت اسلامی زندگی کنند. نوشتار حاضر می کوشد با بررسی مبانی و ادله فقهی شناسایی اهل کتاب، نشان دهد که اقلیت های دینی به این دو گروه منحصر نیستند. بر این اساس، پرسش اصلی پژوهش آن است که در دیدگاه فقها و آیت الله خامنه ای (ره)، شناسایی و دسته بندی اقلیت های دینی بر چه اصول و ادله ای استوار است و این اصول چگونه تبیین می شوند؟این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با بررسی دیدگاه های فقها و دلالت آیات و روایات، به این نتیجه رسیده است که یهودیان، مسیحیان و زرتشتیان به طور قطع از اهل کتاب به شمار می آیند و می توانند در پناه حکومت اسلامی، با رعایت شرایط زندگی مسالمت آمیز، انعقاد قرارداد ذمه و پرداخت جزیه، از حقوق اجتماعی برخوردار شوند. بااین حال، از دیدگاه آیت الله خامنه ای (ره)، اهل کتاب به این سه گروه منحصر نیستند و صابئان نیز می توانند در شمار اقلیت های دینی قرار گیرند. افزون بر این، پیروان هر دین دیگری که برخورداری آنان از کتاب آسمانی اثبات شود، مشمول احکام اهل کتاب خواهند بود؛ زیرا ملاک اصلی در صدق عنوان «اهل کتاب»، برخورداری از کتاب آسمانی است؛ خواه این امر در عصر حضور معصومان (ع) اثبات شده باشد و خواه در دوران غیبت.

کلیدواژه ها:

اهل کتاب ، صابئان ، زرتشت ، اقلیت های دینی ، آیت الله خامنه ای (ره)