کاربرد بنای عقلا در فقه جزایی اسلام

بنای عقلا به معنای سلوک عملی خردمندان بر انجام یا ترک کاری بدون دخالت و تاثیر عوامل مکانی، زمانی، دینی و... تعریف شده است. هدف این پژوهش، تبیین جایگاه و کاربرد بنای عقلا در فقه جزایی اسلام و تبیین ظرفیت آن در حل برخی چالش های فقهی در دنیای معاصر است چرا که فقیه می داند اسلام دینی جهانی است واحکام آن هم باید جهانی باشد و لذا احکامی که تابع زمان، مکان، و جامعه حاکم بر آن زمان بوده با احکام واقعی اسلام تمایز قائل شد. این امر اهمیت بناهای عقلایی را بیشتر نمایان می سازد. در این راستا، ابتدا مفهوم بنای عقلا و اقوال مختلف در حجیت آن از منظر علمای اصول فقه تبیین گردیده و سپس حوزه تاثیرگذاری آن در نظام احکام جزایی مورد تحلیل قرار گرفته است. روش تحقیق در این مقاله توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع کتابخانه ای است. یافته های تحقیق نشان می دهد که بنای عقلا در فقه جزایی دارای کارکردهای متعددی است از جمله ۱. نقش آن در فهم و تفسیر ادله شرعی جزایی ۲.استناد به آن به عنوان اصل اولی در موارد فقدان دلیل خاص ۳.کارکرد آن به عنوان مرجح در تعارض ادله. بر اساس نتایج این پژوهش، بهره گیری از بنای عقلا در عرصه فقه جزایی موجب می شود با واقعیت های اجتماعی و عقلایی نزدیک تر شده و نظام جزایی اسلام از انسجام و کارآمدی بیشتری برخوردار گردد.

کلیدواژه ها:

بنای عقلا ، فقه جزایی ، حجیت ، کاربرد ، فهم عقلا