تحلیل تطبیقی دیدگاه های معاصر درباره آیات ربا در قرآن کریم: با تاکید بر آرا بلعید، شحرور، قرضاوی و العشماوی

مسئله تحریم ربا در اقتصاد معاصر، چالش کلیدی فقه اقتصادی اسلام است که تفاوت های ساختاری عصر نزول و دوران مدرن را برجسته می کند. این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی تطبیقی، دیدگاه های چهار متفکر برجسته (صادق بلعید، محمد شحرور، یوسف قرضاوی و محمد سعید العشماوی) را درباره تفسیر آیات ربا و پیامدهای فقهی - اجتماعی تحلیل کرده است. همه متفکران بر استثماری بودن ربای جاهلی توافق دارند، اما نتیجه گیری های عملی متفاوت است: قرضاوی با رویکرد سنتی، بهره بانکی را ربای حرام دانسته و بانکداری اسلامی مبتنی بر عقود مشارکتی را پیشنهاد می کند. بلعید با روش هرمنوتیکی، بهره بانکی مدرن (بر اساس ارزش زمانی پول) را خارج از تحریم قرآنی می بیند. شحرور با نظریه حدود، تحریم را محدود به ربای چندبرابر کرده و بهره معقول را مجاز می شمارد. العشماوی با رویکرد مقاصدی، ملاک را استثمار و ظلم قرار داده، نه صورت ظاهری معامله. پژوهش نتیجه می گیرد که راه حل پایدار در ترکیب خلاقانه قوت های این رویکردها و گفتگوی سازنده میان جریان های فقهی است. در نهایت، این پژوهش نشان می دهد که راه حل پایدار در ترکیب خلاقانه قوت های این رویکردها و گفتگوی سازنده میان جریان های فقهی نهفته است.

کلیدواژه ها:

بانکداری اسلامی ، مقاصد شریعت ، نوگرایی فقهی.قرآن کریم ، ربا