تعقیب جنایات جنگی در فضای سایبری؛ مطالعه تطبیقی میان حقوق بین الملل بشردوستانه و حقوق سایبری ایالات متحده و روسیه

گسترش فناوری های نوین و وابستگی روزافزون دولت ها به فضای مجازی، بهره گیری از ابزارهای سایبری در درگیری های مسلحانه را به مسئله ای اساسی در حقوق بین الملل تبدیل کرده است. عملیات های سایبری می توانند آثاری ویرانگر مشابه حملات متعارف داشته باشند، اما جایگاه آن ها در چارچوب حقوق بین الملل بشردوستانه همچنان مبهم است. این پژوهش با هدف تحلیل قابلیت اعمال قواعد حقوق بین الملل بشردوستانه بر عملیات های سایبری و مقایسه دیدگاه های حقوقی ایالات متحده و روسیه، بررسی می کند که آیا این حقوق ظرفیت لازم برای شناسایی و تعقیب جنایات جنگی در فضای سایبری را دارد. پژوهش با روش توصیفی تحلیلی، رویکرد تطبیقی و با بهره گیری از نظریه رئالیسم نو انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که قواعد موجود حقوق بشردوستانه قابلیت تفسیر برای پوشش عملیات های سایبری را دارند؛ بااین حال، نبود اجماع درباره تعریف «حمله مسلحانه سایبری»، فقدان سازوکارهای دقیق انتساب و تعارض منافع قدرت های بزرگ، مانع تحقق مسئولیت کیفری بین المللی می شود. در این میان، ایالات متحده از تفسیر توسعه گرایانه و روسیه از رویکردی محدود و مبتنی بر حاکمیت ملی حمایت می کند. بنابراین، ایجاد سازوکارهای بین المللی ویژه برای شفاف سازی قواعد رفتاری جنگ سایبری و تقویت همکاری دولت ها، برای تحقق عدالت کیفری در این حوزه ضروری است.

کلیدواژه ها:

جنگ سایبری ، مسئولیت کیفری بین المللی ، حقوق بین الملل بشردوستانه دیجیتال ، رئالیسم نو ، رقابت قدرت ها