تحلیل مضمون جایگاه عقلانیت درتصمیم گیری های سیاست خارجی مقام معظم رهبری در قبال آمریکا

یکی از مباحث کمتر واکاوی شده در حوزه رابطه جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا، جایگاه عقلانیت در تصمیم گیری های سیاست خارجی مقام معظم رهبری است؛ موضوعی که شناخت آن برای درک منطق کنش جمهوری اسلامی در قبال آمریکا اهمیت دارد. سوال اصلی پژوهش این است که الگوی عقلانیت در تصمیم گیری های سیاست خارجی مقام معظم رهبری در قبال آمریکا بر چه مبانی استوار است و چگونه در سیاست خارجی ایران تجلی می یابد؟ فرضیه پژوهش بر این اساس است که عقلانیت از منظر رهبری، الگویی ترکیبی و بومی شده متشکل از سه سطح عقلانیت محاسباتی تجربه محور، اصول محور هنجاری و تدبیری واقع گرایانه است که در نهایت به عقلانیت توسعه محور مقاومتی منتهی می شود. پژوهش با رویکرد کیفی و بهره گیری از تحلیل مضمون شبکه ای انجام شده است. در این راستا، ۲۲۳ داده از بیانات رهبری با استفاده از نرم افزار MaxQDA کدگذاری و ۴۹ مضمون پایه، ۱۲ مضمون سازمان دهنده و ۴ مضمون فراگیر استخراج شد. یافته ها نشان می دهد عقلانیت رهبری ترکیبی از محاسبه گری واقع بینانه، تجربه تاریخی بدعهدی آمریکا، پایبندی به اصول انقلاب و ضرورت مقاومت فعال است. بر این اساس، مذاکره با آمریکا تنها در صورت تامین منافع ملی، حفظ استقلال راهبردی و جلوگیری از نفوذ و تحمیل پذیرفتنی است.

کلیدواژه ها:

عقلانیت سیاسی ، مقام معظم رهبری ، سیاست خارجی ایران ، ایالات متحده آمریکا ، تحلیل مضمون