<span dir="RTL" lang="AR-SA">پیشران های موثر بر مشارکت جوامع محلی در طرح جنگلداری اجتماعی مانگرو <span dir="RTL" lang="AR-SA">(مورد مطالعه: جزیره قشم)

مقدمه: به حرکت درآوردن چرخ های توسعه پایدار در عرصه های محیط زیستی از جمله جنگل های مانگرو نیازمند مدیریت اجتماع محور است. هدف این پژوهش، بررسی پیشران های موثر بر مشارکت جوامع محلی در طرح جنگلداری اجتماعی مانگرو است.مواد و روش: محدوده این تحقیق، سه روستای سهیلی، طبل و هفت رنگو در جزیره قشم است. جامعه آماری شامل مشاغل صیادی، گردشگری و کار در اسکله بود که ۲۱۱ نفر از آنها به صورت تصادفی به عنوان نمونه انتخاب شدند. پرسشنامه، ابزار سنجش تحقیق حاضر بود. پرسش ها به صورت طیف پنج گزینه ای لیکرت از خیلی کم (۱) تا خیلی زیاد (۵) بودند. روایی پرسشنامه بر اساس دیدگاه استادان دانشگاه و کارشناس فنی اداره کل منابع طبیعی هرمزگان تایید شد. مقدار آلفای کرونباخ به منظور برآورد پایایی پرسشنامه برای «تمایل به مشارکت»، «عوامل اقتصادی»، «اجتماعی»، «زیست محیطی»، «دانش زیست محیطی» و «ارزش زیست محیطی درک شده» به ترتیب ۹۲/۰، ۹۰/۰، ۸۶/۰، ۹۲/۰، ۸۵/۰ و ۸۹/۰ محاسبه شد. برای تحلیل داده های پژوهش از نرم افزار SPSS نسخه ۲۵ استفاده شد. در بخش آمار توصیفی از میانگین و انحراف معیار استفاده شد. برای بررسی عوامل تعیین کننده تمایل به مشارکت در طرح جنگلداری اجتماعی مانگرو از رگرسیون گام به گام بهره گرفته شد. برای بررسی اثرهای مستقیم و غیرمستقیم متغیرهای مستقل بر متغیر وابسته از مدل علی تحلیل مسیر استفاده شد.یافته ها: شرکت کنندگان میانگین امتیاز تمایل به مشارکت مرتبط با طرح جنگلداری اجتماعی مانگرو را ۱۸/۳ (انحراف معیار= ۰۶۷/۱) گزارش کردند. همچنین نتایج نشان داد که عامل اقتصادی، قوی ترین پیش بینی کننده تمایل به مشارکت جامعه در طرح جنگلداری اجتماعی مانگرو بود (۰۰۰/۰p= و ۴۴۴/۰β = ). ارزش زیست محیطی درک شده، دومین عامل برای پیش بینی تمایل به مشارکت (۰۰۰/۰p= و ۳۸۸/۰β = ) و عوامل اجتماعی سومین عامل پیش بینی کننده برای متغیر وابسته بود (۰۰۰/۰p= و ۳۸۱/۰β = ). بر طبق مدل علی تحقیق، بیشترین اثر مستقیم بر تمایل به مشارکت مربوط به شاخص «اقتصادی» و بیشترین اثر غیرمستقیم و بیشترین اثر کل مربوط به شاخص «ارزش زیست محیطی درک شده» بود.بحث: در بین متغیرهای تحت بررسی، شاخص اقتصادی قوی ترین پیش بینی کننده مشارکت بود و بیشترین اثر مستقیم را هم بر تمایل به مشارکت افراد در طرح جنگلداری اجتماعی مانگرو داشت. به دلیل انتظارات جوامع محلی از تاثیرگذاری اقتصادی این طرح ها بر معیشت آنها و به منظور کارآمدی طرح جنگلداری اجتماعی مانگرو باید بعد اقتصادی طرح بیشتر مورد توجه برنامه ریزان و تصمیم گیرنده ها قرار بگیرد. بنابراین با برنامه ریزی منسجم و نظارت مستمر بر اجرای طرح جنگلداری اجتماعی مانگرو می توان بستر را برای بهبود وضعیت اقتصادی و در نتیجه آن تمایل به مشارکت بیشتر جوامع محلی فراهم کرد.نتیجه گیری: با توجه به نتایج پژوهش، جنگلداری اجتماعی مانگرو با تاکید بر اجتماعی بودن آن زمانی مفهوم واقعی خود را یدک می کشد که افراد محلی به طور فعالانه و در راستای توسعه پایدار گام بردارند. دستیابی به توسعه پایدار با حرکت در کانال اقتصادی و اقتصادمحور کردن طرح ها امکان پذیر است.

کلیدواژه ها:

جوامع محلی ، دانش زیست محیطی ، درک ارزش زیست محیطی ، طرح مشارکتی