تبیین تاب آوری شغلی و نوآوری آموزشی اعضای هیات علمی بر اساس رهبری تحول-آفرین مدیران دانشگاهی با نقش میانجی سرمایه روانشناختی

هدف: در محیط پویای آموزش عالی، رهبری تحول­آفرین مدیران دانشگاهی می­تواند نقش مهمی در تقویت توانمندی­های روانشناختی اعضای هیات علمی و ارتقای عملکرد حرفه­ای آنان ایفا کند. پژوهش حاضر با هدف تبیین تاب­آوری شغلی و نوآوری آموزشی اعضای هیات علمی بر اساس رهبری تحول­آفرین مدیران دانشگاهی با نقش میانجی سرمایه روانشناختی انجام شده است. روش: این پژوهش از نظر هدف و ماهیت، کاربردی و از نظر نحوه گردآوری داده­ها، توصیفی از نوع همبستگی مبتنی بر مدل­یابی معادلات ساختاری است. جامعه آماری پژوهش را کلیه اعضای هیات علمی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ به تعداد ۲۸۲ نفر تشکیل دادند که از طریق جدول کرجسی و مورگان، تعداد ۱۶۳ نفر به­عنوان نمونه از طریق روش نمونه­گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. برای سنجش متغیرهای پژوهش از پرسشنامه­های استاندارد رهبری تحول­آفرین باس و آولیو (۲۰۰۰)، تاب­آوری شغلی کانر و دیویدسون (۲۰۰۳)، نوآوری آموزشی جانسون (۲۰۰۰) و سرمایه روانشناختی لوتانز، یوسف و آولیو (۲۰۰۷) استفاده شد. روایی صوری و محتوایی پرسشنامه­ها مورد تایید قرار گرفت و پایایی آن نیز با روش آلفای کرونباخ به ترتیب ۸۶/۰، ۸۲/۰،۸۸/۰، و ۹۱/۰ برآورد شد. روش تجزیه­و­تحلیل داده­ها در دو سطح توصیفی و استنباطی انجام گرفت که از طریق نرم­افزارهایSPSS  نسخه ۲۶ و PLS اجرا شد. یافته ها: نتایج بیانگر این است که رهبری تحول­آفرین اثر مستقیم و مثبت بر تاب­آوری شغلی (β=۰.۳۰)، نوآوری آموزشی (β=۰.۳۵) و سرمایه روانشناختی (β=۰.۶۲) دارد. همچنین سرمایه روانشناختی اثر مستقیم و مثبت بر تاب­آوری شغلی (β=۰.۵۴) و نوآوری آموزشی (β=۰.۴۸) دارد. علاوه براین، نتایج نشان داد که سرمایه روانشناختی نقش میانجی معناداری در اثر رهبری تحول­آفرین بر تاب­آوری شغلی (β=۰.۳۳) و نوآوری آموزشی (β=۰.۳۰) ایفا می­کند. نتیجه گیری: نتایج حاکی از آن است که رهبری تحول­آفرین مدیران دانشگاهی اثر موثری بر افزایش تاب­آوری شغلی و نوآوری آموزشی اعضای هیات علمی دارد. همچنین سرمایه روانشناختی به عنوان یک متغیر میانجی، این اثر را تقویت کرده و موجب بهبود توانایی اعضای هیات علمی در مواجهه با چالش­های شغلی و ارائه ایده­های نوآورانه در فرآیند آموزش می­شود. بنابراین، توجه مدیران دانشگاهی به توسعه رفتارهای رهبری تحول­آفرین و تقویت سرمایه روانشناختی اعضای هیات علمی می­تواند زمینه ارتقای کیفیت آموزش و اثربخشی دانشگاه­ها را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

transformational leadership ، job resilience ، educational innovation ، psychological capital ، faculty members ، رهبری تحول آفرین ، تاب آوری شغلی ، نوآوری آموزشی ، سرمایه روانشناختی ، اعضای هیات علمی