رابطه باورهای مذهبی و تعهد زناشویی در زوج های جوان: نقش میانجی انتظارات جنسیتی

زمینه و هدف: ازدواج به عنوان هسته مرکزی خانواده، نقشی تعیین کننده در سلامت و پایداری جوامع دارد و تعهد زناشویی قوی ترین پیش بینی کننده ثبات رابطه است. باورهای مذهبی از جمله عوامل موثر بر تعهد زناشویی محسوب می شوند، اما مکانیسم این رابطه به ویژه نقش انتظارات جنسیتی در زوج های جوان ایرانی که در تقاطع سنت و مدرنیته قرار دارند، کمتر بررسی شده است. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش میانجی انتظارات جنسیتی در رابطه بین باورهای مذهبی و تعهد زناشویی در زوج های جوان شهر تهران بود. روش ها: پژوهش حاضر از نوع توصیفی-همبستگی با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه زوج های جوان ساکن تهران در سال ۱۴۰۳-۱۴۰۴ با سن ۲۰ تا ۳۵ سال و حداقل ۵ سال سابقه زندگی مشترک بود. با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس، ۳۰۰ زوج (۶۰۰ نفر) انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه پایبندی دینی جان بزرگی، پرسشنامه تعهد زناشویی آدامز و جونز، و پرسشنامه نقش های جنسیتی بم بود. داده ها به صورت میدانی-آنلاین جمع آوری و با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل مسیر و آزمون سوبل در نرم افزار AMOS تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که پایبندی مذهبی با تعهد زناشویی (۰/۰۹۴) و نقش جنسیتی (۰/۲۷۰) رابطه مثبت و معنادار داشت؛ دوسوگرایی مذهبی با نقش جنسیتی (۰/۷۶۰-) و تعهد زناشویی (۰/۴۹۸-) رابطه منفی و معنادار؛ ناپایبندی مذهبی با نقش جنسیتی (۰/۳۳۲) رابطه مثبت و با تعهد زناشویی (۰/۵۲۴-) رابطه منفی معنادار داشت. نقش جنسیتی نیز با تعهد زناشویی رابطه منفی و معنادار نشان داد (۰/۱۴۳-). شاخص های برازش مدل اصلاح شده حاکی از برازش مطلوب بود. نتایج آزمون سوبل نشان داد که انتظارات جنسیتی در رابطه بین هر سه مولفه باورهای مذهبی (پایبندی، ناپایبندی و دوسوگرایی) با تعهد زناشویی نقش میانجی معناداری ایفا می کند (۰/۰۵>P). نتیجه گیری: باورهای مذهبی هم به طور مستقیم و هم از طریق شکل دهی به انتظارات جنسیتی بر تعهد زناشویی زوج های جوان تاثیر می گذارند. انتظارات جنسیتی سنتی، رابطه منفی با تعهد زناشویی دارد و تعدیل آن می تواند به تقویت پایداری ازدواج کمک کند. بنابراین، مشاوران و درمانگران خانواده باید در برنامه های آموزشی پیش از ازدواج و مداخلات زوج درمانی، ضمن تقویت باورهای مذهبی سازنده، به شناسایی و اصلاح انتظارات جنسیتی ناسازگار بپردازند.

کلیدواژه ها:

Gender Expectations ، Religious Beliefs ، Marital Commitment ، انتظارات جنسیتی ، باورهای مذهبی ، تعهد زناشویی