<span lang="AR-SA">بررسی کارایی سویه های اگروباکتریوم (<span dir="LTR">Agrobacterium <span dir="LTR">rhizogenes<span lang="AR-SA">) و انواع ریز نمونه بر بازده تراریختی و ظرفیت آنتی اکسیدانی ریشه های مویین گیاه سنبل الطیب <span lang="AR-SA">(<span dir="LTR">Valeriana officinalis L.<span lang="AR-SA">)

سابقه و هدف: تولید ریشه های مویین از طریق آگروباکتریوم ریزوژنز، روشی موثر و پایدار برای تولید متابولیت های ثانویه در گیاهان دارویی است. سنبل الطیب (Valeriana officinalis L.) با دارا بودن ترکیبات دارویی ارزشمند همچون والپوتریات ها و اسیدهای والرنیک، کاندیدای مناسبی برای مطالعات بیوتکنولوژی است. هدف از این پژوهش، بررسی تاثیر متقابل نوع ریزنمونه و سویه های مختلف آگروباکتریوم رایزوژنز بر شاخص های رشدی و ظرفیت آنتی اکسیدانی ریشه های مویین این گیاه بود.مواد و روش ها: آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با دو فاکتور ریزنمونه (ریشه، ساقه و برگ) و سویه باکتری (MSU، A۴، A۱۳ وATCC) انجام شد. بذرهای استاندارد گیاه، در محیط MS کشت شدند. سویه های باکتری در محیط LB حاوی ریفامپیسین کشت داده شدند و سوسپانسیون نهایی با غلظت ۱۰⁸×۱CFU/ml سلول در میلی لیتر در محیط MS مایع تهیه شد. ریزنمونه های یکماهه به مدت ۳۰ دقیقه در سوسپانسیون باکتری حاوی ۱۰۰ میلی گرم در لیتر استوسیرینگون تلقیح شدند. پس از دوره هم کشتی ۴۸ ساعته بر روی محیط MS جامد، باکتری های اضافی با شستشو در محیط حاوی سفوتاکسیم حذف شدند. پارامترهای درصد القا، سرعت تشکیل ریشه، تعداد ریشه در هر ریزنمونه و وزن خشک ریشه های مویین اندازه گیری شدند. تراریختی ریشه ها با استخراج DNA و تکثیر ژن rolB به روش PCR با استفاده از آغازگرهای اختصاصی و برنامه دمایی استاندارد تایید گردید. فعالیت آنتی اکسیدانی عصاره های متانولی ریشه ها با روش مهار رادیکال DPPH سنجیده شد. داده ها با نرم افزار SAS تجزیه و تحلیل و مقایسه میانگین ها با آزمون دانکن انجام شد.نتایج: نتایج نشان داد که اثر متقابل ریزنمونه و سویه بر تمامی صفات اندازه گیری شده معنی دار بود. بیشترین درصد القای ریشه مویین (٪۹۹/۳) در ترکیب ریزنمونه ریشه و سویه MSU حاصل شد و کمترین میزان (٪۴۸/۷) متعلق به ساقه تلقیح شده با سویه ATCC بود. سریع ترین ظهور ریشه های مویین (۵ روز پس از تلقیح) در ریزنمونه ریشه و سویه MSU مشاهده شد و کندترین القا (میانگین ۲۶ روز) به ساقه و سویه ATCC تعلق داشت. سویه MSU در تمامی اندام ها بیشترین تعداد ریشه (حداکثر ۷ عدد در هر ریز نمونه) را القا نمود. با این حال، بیشترین وزن خشک ریشه های مویین (۰.۲۲ گرم) در ریزنمونه برگ و در هر سه سویهMSU ، A۴ و A۱۳ به دست آمد. ریشه های مویین حاصل از برگ در تمامی سویه ها بالاترین فعالیت آنتی اکسیدانی (٪۶۴/۰۸ مهار) و ریشه های مشتق شده از ریزنمونه ریشه کمترین فعالیت (٪۳۶/۲۱) را نشان دادند. حضور باند اختصاصی ۷۸۰ جفت بازی ژن rolB در محصولPCR ، تراریختی موفق تمامی ریشه های مورد مطالعه را تایید کرد.نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که انتخاب بهینه ی ترکیب ریزنمونه و سویه باکتری، عاملی تعیین کننده در موفقیت تراریختی و تولید ریشه های مویین در سنبل الطیب است. سویه MSU به عنوان کارآمدترین سویه از نظر درصد القا، سرعت تشکیل و تعداد ریشه شناخته شد، در حالی که ریزنمونه برگ برای دستیابی به حداکثر زیست توده و فعالیت آنتی اکسیدانی برتر بود. این مطالعه گامی موثر در جهت استانداردسازی پروتکل تولید ریشه های مویین سنبل الطیب به عنوان جایگزینی پایدار و مقرون به صرفه برای استخراج ترکیبات دارویی این گیاه ارزشمند است..

کلیدواژه ها:

آنالیز مولکولی ، ترانسفورماسیون ، کشت بافت