تحلیل و اثبات حرکت جوهری نفس مجرد به مثابه بنیاد تکامل نفس در برزخ بر اساس نصوص «الاسفار الاربعه»

مفهوم حرکت جوهری از ابتکارات بنیادین حکمت متعالیه است که بر مبنای آن، وجود مادی درذات خویش در سیلان و حرکت است. ملاصدرا با بهره گیری از اصول سه گانه اصالت وجود،تشکیک وجود و اشتداد وجود، موفق شد حرکت را از سطح اعراض به درون ذات اشیاء تعمیم دهد و بدینسان، تکامل را نه امری عارضی بلکه درونی و ذاتی تبیین کند. بر اساس این مبنا، نفس انسانی نیز که در آغاز مرتبه ای از وجود طبیعی دارد، با سیر اشتدادی در مسیر کمال، به تجرد برزخی و سپس عقلی نایل می گردد. هدف این مقاله تبیین نسبت فلسفی میان حرکت جوهری و تکامل نفس است؛ نسبتی که نقش بنیادین در توجیه نفس مجرد و بقاء آن در عوالم پس از بدن دارد.این پژوهش از نوع علمی پژوهشی تحلیلی اسنادی است و با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام گرفته است. پژوهشگر ابتدا مفاهیم مرتبط با حرکت جوهری را از متون اصلی استخراج کرده، سپس با رویکردی تحلیلی، نسبت آن را با کمال و تکامل نفس تبیین کرده است.نتیجه اجمالی حرکت جوهری نه گزاره ای طبیعی اعدادی بلکه گزاره ای وجودی تشکیکی است که مبنای تبیین تکامل روحی، معنوی و برزخی انسان در کل هستی شناسی ملاصدرا می شود.واژگان کلیدی: ملاصدرا، حرکت جوهری، نفس، تجرد، اشتداد وجود، تکامل نفس.

کلیدواژه ها:

ملاصدرا ، حرکت جوهری ، نفس ، تجرد ، اشتداد وجود ، تکامل نفس