بررسی تاثیر توبه در دگرگونی حقیقت نفس گناهکار در فلسفه ی صدرایی

این پژوهش با هدف ارائه تبیینی فلسفی از سازوکار تطهیر نفس گناهکار توسط توبه در نظام فکری ملاصدرا انجام شده است. پرسش اصلی آن است که با پذیرش اتحاد عمل و عامل (یعنی عینیت گناه با ذات گناهکار)، چگونه توبه می تواند ذات آلوده را پاک کند بی آنکه هویت شخصی فرد زایل شود. نوآوری تحقیق در به کارگیری نظام مند اصول اصالت وجود، تشکیک وجود، قاعده سریان و حرکت جوهری برای پاسخ به این چالش است. یافته ها نشان می دهد توبه یک توجه وجودی قوی به کامل ترین مرتبه وجود (خداوند) است که در فرایند حرکت جوهری اختیاری نفس، حقیقت وجودی جدید و شدیدتری را برای نفس ایجاد می کند. این حقیقت وجودی قوی تر، طبق قاعده سریان، حقیقت وجودی ضعیف تر ناشی از گناه را در خود مستهلک و مبطل می سازد. در این فرآیند، هویت شخصی (که همان ربط و تعلق ممتد وجودی نفس به خداست) ثابت می ماند، اما حقیقت وجودی نفس (مرتبه و کیفیت وجودش) از وضعیت انحطاط به سوی نورانیت و طهارت تبدل جوهری می یابد. بنابراین، توبه در حکمت متعالیه نه امری اعتباری، بلکه تحولی وجودشناختی و بازسازی کننده ذات نفس است که تا واپسین لحظات حیات دنیوی ممکن می باشد.

کلیدواژه ها:

توبه ، ملاصدرا ، حکمت متعالیه ، حرکت جوهری ، اتحاد عامل و عمل ، دگرگونی نفس