راهبردهای هم گرایی تشیع با دیگر مذاهب در غرب آفریقا و ظرفیت آن ها در امت سازی مهدوی

تشیع در غرب آفریقا در دهه های اخیر، در بستر تعامل پیچیده با اهل سنت و تصوف، با مسئله «چگونگی هم گرایی مذهبی بدون نفی هویت اعتقادی» روبه روست. از سوی دیگر، گفتمان امت سازی مهدوی بر شکل دهی جامعه ای واحد، عادل و هم افزا در میان مسلمانان تاکید دارد. این مقاله با رویکردی تحلیلی  توصیفی، به بررسی راهبردهای هم گرایی تشیع با دیگر مذاهب در غرب آفریقا و تبیین ظرفیت آن ها در فرایند امت سازی مهدوی می پردازد. روش تحقیق در مقاله، کیفی و مبتنی بر رویکرد داده بنیاد است و داده ها ازطریق مصاحبه نیمه ساخت یافته با نخبگان و فعالان مذهبی در غرب آفریقا، گردآوری و در سه مرحله کدگذاری تحلیل شده است. یافته ها نشان می دهد که راهبردهای هم گرایی در سه بعد اصلی «ساختار نظام مند جامعه تشیع»، «تعاملات مذاهب» و «هم افزایی مذاهب»، و هشت مقوله «رهبریت و مرجعیت»، «استعدادهای توسعه ای»، «مشارکت مذاهب»، «مدیریت بحران»، «درمان آسیب ها»، «وحدت اسلامی»، «تبلیغ قرآنی و مشترک» و «دیپلماسی مذهبی» سامان می یابد. تحلیل مهدوی این الگو حاکی از آن است که تقویت مرجعیت دینی کارآمد، مشارکت اجتماعی و فرهنگی مشترک، مدیریت بومی بحران ها، تاکید بر مشترکات اعتقادی، و کنش فعال رسانه ای و دیپلماتیک، می تواند به تقویت هویت امت واحده، کاهش منازعات فرقه ای و افزایش هم افزایی میان شیعیان، اهل سنت و جریان های صوفی در غرب آفریقا بینجامد. نتیجه آنکه، راهبردهای هم گرایی مذهبی شناسایی شده، در صورت بازخوانی آگاهانه در چارچوب آرمان امت سازی مهدوی، قابلیت ارائه در قالب یک الگوی میدانی برای مدیریت تنوع مذهبی در جهان اسلام را داراست.

کلیدواژه ها:

هم گرایی مذهبی ، تشیع ، اهل سنت ، تصوف ، غرب آفریقا ، امت سازی مهدوی ، دیپلماسی مذهبی