الگوی درونی سازی مفاهیم مهدوی در کودکان

تربیت نسلی مهدی باور و مهدی یاور، از اهداف بنیادین نظام های تربیتی شیعی است که تحقق آن مستلزم درونی سازی عمیق و کارآمد آموزه های مهدویت است. این مقاله با نقد الگوهای مرسوم که بر انتقال مکانیکی مفاهیم و انفعال کودک استوارند، در صدد طرح و تبیین الگویی نوین مبتنی بر تربیت دیالکتیکی به مثابه روشی کارآمد برای درونی سازی این مفاهیم در کودکان و نوجوانان است. پژوهش حاضر با روش تحلیل کیفی و با استناد به یافته های روان شناسی رشد و اخلاق اسلامی، به بررسی انتقادی مدل های تربیتی مرسوم و ارائه یک چارچوب مفهومی-عملی جدید می پردازد. یافته های نظری این تحقیق نشان می دهد که درونی سازی اصیل، فرآیندی دوسویه و مبتنی بر «عاملیت کودک» است. این عاملیت از طریق «ساخت یابی» (تفسیر و بازآفرینی مفاهیم) و «خودپیروی» (مقاومت در برابر فشارهای کنترل کننده بیرونی) تجلی می یابد. بر این اساس، تعارض و گفتگو (دیالکتیک)، نه به مثابه تهدید تربیتی، بلکه به عنوان یک مکانیسم ضروری برای معناسازی و رسیدن به اطاعت متعهدانه شناخته می شود. مقاله حاضر با بهره گیری از این مبانی، مفاهیم بنیادین مهدویت نظیر انتظار، رابطه فرد و جامعه، علائم ظهور و طول عمر امام# را از تبیینی مکانیکی و منفعل، به تبیینی دیالکتیکی، پویا و مسئولیت آفرین بازتعریف می کند. در نهایت، یک الگوی عملی چهار مرحله ای (طرح مسئله، ایجاد تضاد، رسیدن به درک بالاتر، و تبدیل به عمل) برای پیاده سازی این رویکرد در فرآیند آموزش ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

الگوهای دوسویه ، عاملیت ، ساخت ، تربیت مهدوی ، تربیت دینی ، دیالکتیک