بازآرایی ژئوپلیتیکی مرزهای ایران در نظم جدید قفقاز جنوبی

تحولات ژئوپلیتیکی اخیر در منطقه قفقاز جنوبی، به ویژه پس از جنگ های دوم و سوم قره باغ، پیامدهای گسترده ای بر توازن قدرت، اتحادهای منطقه ای و مناسبات ژئوپلیتیکی میان بازیگران اصلی این منطقه به همراه داشته است. در این میان، جمهوری اسلامی ایران به دلیل مجاورت جغرافیایی و اشتراک منافع راهبردی با بازیگران اصلی منطقه، از این تحولات به طور مستقیم متاثر شده است. افزایش نفوذ آذربایجان، ترکیه و رژیم صهیونیستی در معادلات قدرت منطقه ای، همراه با تلاش های فزاینده برای اجرایی شدن کریدور زنگزور، موجب تغییر در نظم ژئوپلیتیکی منطقه شده و جایگاه ایران را با چالش هایی نوظهور مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ژئوپلیتیکی پیامدهای ناشی از تحولات قره باغ بر موقعیت راهبردی ایران در قفقاز جنوبی و تبیین ابعاد اثرگذار آن بر مرزهای ایران و جمهوری آذربایجان انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر پارادایم تفسیری است که از طریق مطالعات کتابخانه ای و تحلیل محتوای منابع تخصصی، داده ها گردآوری و تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد که تحولات قره باغ به بازتعریف منابع جغرافیایی قدرت، به ویژه در حوزه های امنیتی، ترانزیتی، انرژی و قومی منجر شده است. آذربایجان با اتکا به حمایت ترکیه و رژیم صهیونیستی، توانسته است جایگاه خود را در معادلات ژئوپلیتیکی ارتقاء دهد و موقعیت ایران را در پروژه های منطقه ای به حاشیه براند. همچنین، نفوذ فزاینده بازیگران فرامنطقه ای نظیر آمریکا، اتحادیه اروپا و روسیه، موازنه قدرت را به زیان ایران تغییر داده است. در نتیجه، ایران برای حفظ موقعیت ژئوپلیتیکی خود در منطقه، نیازمند بازنگری اساسی در راهبردهای امنیتی، اقتصادی و دیپلماتیک خود است.

کلیدواژه ها:

ژئوپلیتیک مرز ، تحولات قره باغ ، ایران ، آذربایجان ، قفقاز جنوبی