واکاوی عوامل درون زا و برون زا در راهبرد امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر مرزهای جنوب شرقی کشور (۲۰۱۵–۲۰۲۵)

مرزهای جنوب شرقی ایران طی سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ با مجموعه ای از تهدیدات پیچیده ی امنیتی مواجه بوده است که از عوامل درون زای داخلی تا عوامل برون زای منطقه ای را در بر می گیرد. این پژوهش از نظر ماهیت و روش یک مطالعه ی کیفی و تحلیلی است که با رویکرد مطالعه ی موردی چندسطحی انجام شده است. تلاش شده است با ردیابی فرآیندها، سیر تحول چالش ها و واکنش های راهبردی ایران در بازه ی مورد نظر ترسیم شود. سوال محوری این پژوهش این است که «راهبرد امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران در مرزهای جنوب شرقی طی سال های ۲۰۱۵–۲۰۲۵ چگونه بوده است؟ و چه عواملی بر آن تاثیر گذاشته است؟» یافته ها نشان می دهد که امنیت پایدار در جنوب شرق کشور تنها با اتخاذ راهبردی تلفیقی ممکن است؛ راهبردی که از یکسو به ریشه های داخلی ناامنی مانند فقر، تبعیض قومی مذهبی، محرومیت تاریخی و ضعف زیرساخت ها پرداخته و از سوی دیگر تهدیدات خارجی نظیر بی ثباتی افغانستان، تحرکات گروه های تروریستی، قاچاق مواد مخدر و مداخلات قدرت های منطقه ای را مهار کند. در چارچوب نظریه ی مجموعه امنیت منطقه ای و مکتب کپنهاگ، نشان داده ایم که راهبرد امنیت ملی ایران در این منطقه ترکیبی از اقدامات سخت افزارانه (نظامی و امنیتی) و نرم افزارانه (توسعه ای، اجتماعی و دیپلماتیک) بوده است. در نهایت، نتیجه گیری حاکی از آن است که تقویت امنیت ملی در مرزهای جنوب شرقی نیازمند رویکردی مشارکتی و داده محور است که ضمن کاهش امنیتی سازی صرف مسائل، به توسعه ی اقتصادی-اجتماعی منطقه و همکاری های فعال منطقه ای اولویت دهد.

کلیدواژه ها:

امنیت ملی ، عوامل درون زا ، عوامل برون زا ، مجموعه امنیت منطقه ای ، راهبردهای امنیتی