تبیین جامعه شناختی تاثیر شبکه های اجتماعی مجازی بر شکل گیری جنبش های اعتراضی شهری با نقش میانجی سرمایه اجتماعی آنلاین

پژوهش حاضر با هدف تبیین جامعه شناختی تاثیر شبکه های اجتماعی مجازی بر شکل گیری جنبش های اعتراضی شهری با تاکید بر نقش میانجی سرمایه اجتماعی آنلاین انجام شده است. این مطالعه با اتکا بر نظریه بسیج منابع و نظریه سرمایه اجتماعی طراحی شد تا روشن سازد چگونه تعاملات دیجیتال در بستر شبکه های اجتماعی می تواند ظرفیت های بسیج سیاسی و اجتماعی را ارتقا دهد. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر رویکرد پیمایشی بود. جامعه آماری شامل کاربران فعال شبکه های اجتماعی (اینستاگرام، تلگرام و توییتر) ساکن کلان شهر تهران بود که از میان آنان ۳۵۰ نفر به روش غیراحتمالی هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق پرسشنامه محقق ساخته گردآوری و با نرم افزارهای SPSS و SmartPLS تحلیل شد. یافته ها نشان داد استفاده از شبکه های اجتماعی مجازی تاثیر مثبت و معناداری بر تمایل به مشارکت در جنبش های اعتراضی شهری دارد (β=۰.۳۰۲, p<۰.۰۰۱). همچنین سرمایه اجتماعی آنلاین نقش میانجی معناداری در این رابطه ایفا می کند (β=۰.۵۱۲, p<۰.۰۰۱) و استفاده گسترده از این رسانه ها به طور قابل توجهی سطح اعتماد، انسجام و هنجارهای تعاملی را در میان کاربران افزایش می دهد (β=۰.۵۷۳, p<۰.۰۰۱). این نتایج بیانگر آن است که فراتر از کارکردهای اطلاع رسانی، سرمایه اجتماعی آنلاین نقشی کلیدی در سازماندهی و تقویت همبستگی میان کنشگران اعتراضی دارد. پژوهش حاضر ضمن تاکید بر اهمیت تحلیل چندلایه تعاملات دیجیتال، پیشنهاد می کند سیاست گذاران با توسعه برنامه های ارتقای سواد رسانه ای و ایجاد بسترهای گفت وگوی مدنی، آثار ناخواسته ظرفیت های بسیج شبکه ای را مدیریت کنند.

کلیدواژه ها:

شبکه های اجتماعی مجازی ، سرمایه اجتماعی آنلاین ، جنبش های اعتراضی شهری ، بسیج منابع ، مشارکت سیاسی