الگوی مواجهه مردمی با فتنه های درون جامعه اسلامی

امیرالمومنین۷ در مدت چهار سال و نه ماه حکومتشان، سه رویارویی بزرگ با مسلمانان داشت که با استناد به خطبه ۱۷۳ نهج البلاغه می توان از آن به جنگ با اهل قبله یا فتنه درون جامعه اسلامی تعبیر کرد. امیرالمومنین۷ در این خطبه به ویژگی هایی برای مواجهه با این گونه فتنه ها اشاره فرمودند. لذا تحلیل و تبیین این ویژگی ها، با هدف ارائه الگویی که بر اساس آن، مردم و نخبگان جامعه بتوانند با هدایت رهبران الهی از فتنه های درون جامعه اسلامی به سلامت عبور کنند، مسئله اصلی این پژوهش است. این الگو با استفاده از روش تحلیل محتوا بر اساس فهم علمی حدیث و با ابزار گردآوری اطلاعات کتابخانه ای ارائه شده است. بر اساس الگوی مواجهه با فتنه های درون جامعه اسلامی، بصیرت و علم به مواضع حق دو مولفه شناختی انسان هستند که به واسطه این دو می توان در شرایط فتنه، پدیده ها را ارزیابی کرد و تشخیص درستی داشت. صبر و اعتماد به رهبر نیز مولفه های عاطفی و گرایشی می باشند که به واسطه آن دو در مواجهه با فتنه، سختی های این مواجهه تحمل می شود و پذیرش قلبی نسبت به رهبر به عنوان تعیین کننده رفتارها شکل می گیرد. در نهایت، ارزیابی صحیح پدیده ها و تنظیم هیجانات و گرایش ها موجب تنظیم رفتارهای اجتماعی می شود که شامل فرمانبرداری و پرهیز از شتابزدگی است.

کلیدواژه ها:

الگوی مواجهه ، بصیرت ، صبر ، فتنه ، نهج البلاغه