تحلیل خوانش غیرظاهر در روایات تفسیری آیه «لانذرکم به ومن بلغ»

روایات تفسیری مجموعه ای است از انواع روایات معناساز که گاه برخی در نگاه اولیه مانع ساز تلقی می شوند. به عنوان نمونه روایاتی ذیل آیه «و اوحی الی هذا القرآن لانذرکم به ومن بلغ»، مراد از «ومن بلغ» را امام معصوم می دانند (این قرآن بر من نازل شده تا من و نیز امامی که مقام امامت به او رسیده به وسیله آن، شما را انذار دهیم). این در حالی است که بنابر ظاهر آیه، برداشت مذکور اولا خوانشی مبتنی بر عطف غیرظاهر است ثانیا تطبیق آن بر معصوم دشوار است و ثالثا چگونه می توان میان این معنا و معنای ظاهری جمع نمود. همین چالش ها سبب شده است مقاله حاضر با روش صدوری مضمونی تلاش کند گره از فهم این روایات باز نماید و در پرتو خانواده این روایات و نیز روایات هم راستا که خوانش هایی غیرظاهر را تجویز می کنند به بازخوانی «اعتبار تفسیر» بپردازد و نگاه سنتی به اعتبار تفسیر را ریشه وجود چنین چالش هایی معرفی نماید. در نگاه سنتی، اظهر احتمالات معنایی به عنوان معنای متعین و مقصود مولف تلقی می گردد ولی از نگاه اهل بیت همه معانی محتمل ولو اینکه برخی ظاهر نباشند به شرط عدم وجود مانع صحت فی نفسه در دایره مقصود خداوند قرار دارد.

کلیدواژه ها:

روایات تفسیری مشکل ، تفسیر غیرظاهر ، روش شناسی تفسیر اهل بیت ، اعتبار تفسیر ، چندمعنایی عرضی ، احتمالات تفسیری