ارتباط تقاضا–منابع شغلی و توانایی کار معلمان: بررسی نقش راهبردهای انتخاب، بهینه سازی و جبران

مقدمه و هدف: تناسب توانایی های فردی با تقاضاهای شغلی برای حفظ عملکرد و سلامت کارکنان ضروری است. معلمان به دلیل نقش کلیدی در آموزش و تربیت، نیازمند سطح بالایی از توانایی کار هستند. این پژوهش با هدف ارزیابی توانایی کار معلمان، بررسی تاثیر تقاضاها و منابع شغلی بر آن، و تعیین نقش میانجی راهبردهای انتخاب، بهینه سازی و جبران (SOC) انجام شد. روش کار: این مطالعه مقطعی-تحلیلی در میان ۳۱۰ معلم شهرستان گلبهار با روش نمونه گیری چندمرحله ای انجام شد. ابزارهای پژوهش شامل شاخص توانایی کار (WAI)، پرسش نامه روان اجتماعی کپنهاگ نسخه سوم (COPSOQ III) و مقیاس (SOC) بودند. داده ها با نرم افزارهای SPSS نسخه ۲۲ و AMOS نسخه ۲۴ تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد توانایی کار در میان معلمان در سطح مطلوبی قرار دارد، به طوری که ۸/۴ درصد از آنان در سطح متوسط، ۴۳/۲ درصد در سطح خوب و ۴۸/۴ درصد در سطح عالی قرار گرفتند. یافته ها حاکی از وجود تفاوت معنادار میان سطوح مختلف تقاضاها و منابع شغلی از نظر توانایی کار بود، به گونه ای که برخورداری از منابع شغلی بیشتر با نمرات بالاتر توانایی کار همراه بود (۰/۰۵>P). همچنین، راهبردهای (SOC) رابطه مثبت و معنی داری با توانایی کار داشتند (β=۰/۱۸, P=۰/۰۰۳). بااین حال، اثر غیرمستقیم و نقش میانجی راهبردهای (SOC) در رابطه بین تقاضاها–منابع شغلی و توانایی کار در مدل معادلات ساختاری از نظر آماری معنادار نبود. نتیجه گیری: معلمان موردمطالعه از سطح مطلوبی از توانایی کار برخوردار بودند. راهبردهای انتخاب، بهینه سازی و جبران (SOC) با توانایی کار رابطه مثبت داشتند و می توانند به عنوان عاملی مرتبط با حفظ توانایی کار مورد توجه قرار گیرند. اگرچه تقاضاها و منابع شغلی در سطح توصیفی با توانایی کار مرتبط بودند، اما اثرات مستقیم و غیرمستقیم آن ها در مدل معادلات ساختاری معنادار نبود.

کلیدواژه ها:

Work ability ، Job resources ، Job demands ، SOC strategies ، Psychosocial factors ، Teachers  ، توانایی کار ، منابع شغلی ، تقاضاهای شغلی ، راهبردهای SOC ، عوامل روانی–اجتماعی ، معلمان